لق شدن دندان در بزرگسالان: علت‌ها، چه کنیم و درمان
این صفحه اطلاعات عمومی است و جای معاینه را نمی‌گیرد.
لق شدن دندان در بزرگسالان طبیعی نیست و به نوبت فوری دندانپزشکی نیاز دارد[۱]. شایع‌ترین علت، بیماری پیشرفتهٔ لثه (پریودنتیت) است که در آن لثه و استخوانی که دندان را نگه می‌دارند از دست می‌روند؛ در نتیجه دندان لق می‌شود و ممکن است بیفتد[۱][۲]. علت‌های دیگر عبارت‌اند از ضربه به دندان[۷]، آبسه در لثه[۵]، دندان ترک‌خورده یا دونیم‌شده[۱۱]، و نیروهای شدید دندان‌قروچه روی دندان‌هایی که نگه‌دارنده‌شان از قبل ضعیف شده است[۶]. ایمپلنتی که لق به نظر می‌رسد هم باید بررسی شود. اینکه دندان لق را می‌توان نگه داشت یا نه، به مقدار استخوان نگه‌دارندهٔ باقی‌مانده بستگی دارد که دندانپزشک آن را اندازه می‌گیرد.
- ۱. چرا دندان‌های بزرگسالان لق می‌شوند؟
- ۲. علت‌های احتمالی در یک نگاه
- ۳. الان چه کنید
- ۴. چه زمانی به دندانپزشک مراجعه کنید
- ۵. لق شدن دندان و بیماری لثه
- ۶. دندانی که بر اثر ضربه یا زمین خوردن لق شده
- ۷. دندان‌قروچه، فشردن دندان‌ها و بایت
- ۸. ایمپلنت یا روکش ایمپلنت لق
- ۹. چه چیزهایی را درمان و چه چیزهایی را ارجاع می‌دهیم
- ۱۰. پرسش‌های متداول
- ۱۱. منابع
چرا دندان‌های بزرگسالان لق می‌شوند؟
دندان در استخوان فک قرار دارد و لثه و استخوان اطراف ریشه آن را نگه می‌دارند. وقتی این نگه‌دارنده از دست برود، دندان شروع به حرکت می‌کند. بیماری پریودنتال دقیقاً همین بافت‌ها را درگیر می‌کند: در شکل شدید آن، لثه از دندان و استخوان نگه‌دارنده جدا می‌شود و دندان‌ها لق می‌شوند و گاهی می‌افتند[۲]. NHS (خدمات سلامت ملی بریتانیا) لق شدن و افتادن دندان‌ها را از پیامدهای بیماری لثه می‌داند[۱].
پریودنتیت شدید شایع است. با استفاده از داده‌های ۷۲ مطالعه روی ۲۹۱٬۱۷۰ نفر در ۳۷ کشور، برآورد شد که ۱۱٫۲ درصد از مردم جهان به آن مبتلا هستند (استانداردشده بر اساس سن، ۲۰۱۰)؛ این ششمین بیماری شایع جهان است. شیوع آن بین دههٔ سوم و چهارم زندگی به‌شدت بالا رفت و بیشترین موارد جدید در حدود ۳۸ سالگی بود[۳]. سازمان جهانی بهداشت تعداد موارد بیماری شدید پریودنتال را در جهان بیش از ۱ میلیارد برآورد می‌کند؛ عوامل خطر اصلی آن بهداشت ضعیف دهان و مصرف دخانیات است[۲].
این صفحه دربارهٔ دندان‌های بزرگسالان (دائمی) است. لقی دندان می‌تواند از آسیب، عفونت یا ترک هم باشد، پس پیش از انتخاب درمان باید علت پیدا شود.
علت‌های احتمالی در یک نگاه
| علت احتمالی | نشانه‌های معمول | معمولاً چه اتفاقی می‌افتد |
|---|---|---|
| پریودنتیت (بیماری پیشرفتهٔ لثه) | خونریزی یا تورم لثه، بوی بد دهان، عقب رفتن لثه، درگیری چند دندان[۱] | اندازه‌گیری عمق پاکت‌ها، رادیوگرافی و درمان مرحله‌به‌مرحلهٔ لثه |
| آسیب (ضربه یا زمین خوردن) | دندان پس از ضربه جابه‌جا یا لق شده؛ ممکن است از جایش بیرون زده باشد[۷] | معاینهٔ سریع و رادیوگرافی ریشه |
| آبسهٔ لثه یا دندان | تورم دردناک کنار دندان، گاهی همراه با چرک[۵] | رسیدگی سریع دندانپزشکی؛ تورمی که در حال گسترش است اورژانس است |
| دندان ترک‌خورده یا دونیم‌شده | درد هنگام گاز گرفتن؛ دندان دونیم‌شده ممکن است لق به نظر برسد[۱۱] | معاینه؛ دندان دونیم‌شده معمولاً باید کشیده شود |
| دندان‌قروچه یا فشردن شدید دندان‌ها | دندان‌های ساییده، گرفتگی عضلات فک؛ بیشتر وقتی اهمیت دارد که نگه‌دارندهٔ استخوانی از قبل کم شده باشد[۶] | بررسی بایت، درمان لثه در صورت نیاز، نایت‌گارد |
| مشکل ایمپلنت | روکش، پیچ آن یا خود ایمپلنت حرکت می‌کند؛ التهاب و تحلیل استخوان اطراف ایمپلنت ممکن است[۹] | معاینه و رادیوگرافی ایمپلنت |
چند علت ممکن است با هم وجود داشته باشند، مثلاً پریودنتیت و دندان‌قروچه.
الان چه کنید
تا زمانی که دندانپزشک را ببینید:
به دندان دست نزنید
آن را تکان ندهید و سعی نکنید خودتان آن را بکشید.با سمت دیگر بجوید
غذای نرم مانند ماست یا تخم‌مرغ همزده بخورید و با آن دندان نجوید[۱۰].به‌آرامی به تمیز کردن ادامه دهید
روزی دو بار با خمیردندان فلورایددار مسواک بزنید و بین دندان‌ها را با نخ دندان یا مسواک بین‌دندانی تمیز کنید[۱]. اگر آن ناحیه را تمیز نکنید، پلاک جمع می‌شود.سیگار نکشید
مصرف دخانیات یکی از عوامل خطر اصلی بیماری پریودنتال است[۲].از دندانپزشک نوبت بگیرید
لق شدن یا افتادن دندان‌ها همراه با بیماری لثه به نوبت فوری نیاز دارد[۱]. پس از ضربه، دندان را هرچه زودتر بررسی کنید.
چه زمانی به دندانپزشک مراجعه کنید
اورژانس: تورم صورت که به چشم یا گردن گسترش می‌یابد، مشکل در تنفس یا بلع، تب بالا، یا خونریزی‌ای که بند نمی‌آید: در ترکیه ۱۱۲ و در ایران ۱۱۵ را بگیرید (کادر بالای همین صفحه را ببینید).
هرچه زودتر: دندانی که بر اثر ضربه لق یا از جایش جابه‌جا شده، یا دندانی که کامل بیرون افتاده است[۸].
نوبت فوری دندانپزشکی: لق شدن یا افتادن دندان‌ها، لثه‌های بسیار دردناک و متورم، زخم یا لکهٔ قرمز در دهان، یا توده‌ای در دهان یا روی لب[۱].
به‌زودی: دندان‌هایی که به نظر می‌رسد جابه‌جا می‌شوند، فاصله‌های تازه بین دندان‌ها، یا روکش ایمپلنتی که لق به نظر می‌رسد.
لق شدن دندان و بیماری لثه
وقتی علت پریودنتیت است، دندانپزشک عمق پاکت‌های اطراف هر دندان را اندازه می‌گیرد، استخوان را در رادیوگرافی بررسی می‌کند و مرحلهٔ بیماری را تعیین می‌کند. در طبقه‌بندی جهانی ۲۰۱۷، مرحلهٔ بیماری نشان می‌دهد چه مقدار از نگه‌دارندهٔ دندان از دست رفته، از جمله دندان‌هایی که به دلیل پریودنتیت از دست رفته‌اند، و درمان چقدر پیچیده خواهد بود؛ لقی بیش از حد دندان یکی از عواملی است که مورد را پیچیده‌تر می‌کند[۴][۵]. لق شدن دندان‌ها معمولاً به این معناست که بیماری پیشرفته است، و به همین دلیل نباید منتظر ماند.
درمان با تمیز کردن و آموزش مراقبت در خانه شروع می‌شود و در بیماری جدی‌تر لثه، با تمیز کردن عمقی زیر لثه و در صورت نیاز جراحی لثه یا کشیدن دندان‌هایی که قابل حفظ نیستند ادامه پیدا می‌کند[۱]. درمان التهاب و در صورت نیاز اصلاح بایت می‌تواند حرکت دندان را کمتر کند؛ کم کردن لقی دندان ممکن است اثر خود درمان لثه را هم بهتر کند[۶]. اینکه یک دندان مشخص قابل حفظ است یا نه، به مقدار استخوان باقی‌مانده در اطراف آن بستگی دارد.
مراحل بیماری و هر گام درمان در راهنمای ما دربارهٔ بیماری لثه توضیح داده شده است. اگر لثه‌هایتان خونریزی هم دارند، صفحهٔ خونریزی لثه و اگر عقب رفته‌اند، صفحهٔ تحلیل لثه را بخوانید.
دندانی که بر اثر ضربه یا زمین خوردن لق شده
دندان‌های لق‌شده و جابه‌جاشده (آسیب‌های لوکسیشن) همراه با شکستگی تاج، شایع‌ترین آسیب‌های دندان‌های دائمی هستند. تشخیص درست، برنامه‌ریزی درمان و پیگیری برای نتیجهٔ خوب مهم‌اند، و انجمن بین‌المللی تروماتولوژی دندان (IADT) برای این آسیب‌ها راهنما منتشر می‌کند[۷]. در عمل، دندانپزشک موقعیت دندان را بررسی می‌کند و برای دیدن آسیب احتمالی ریشه رادیوگرافی می‌گیرد[۸].
دندانی که کامل بیرون افتاده آسیبی جداگانه است که زمان در آن حیاتی است: سعی کنید آن را به جایش برگردانید، یا در شیر یا بزاق نگه دارید و هرچه زودتر به دندانپزشک مراجعه کنید[۸]. پس از اینکه دندانِ بیرون‌افتاده به جایش برگردانده شد، اغلب بعداً به عصب‌کشی نیاز است[۸]، و پس از هر آسیب دندانی، مراجعه‌های پیگیری به دندانپزشک امکان می‌دهد روند بهبود دندان را بررسی کند[۷].
دندان‌قروچه، فشردن دندان‌ها و بایت
نیروهای شدید جویدن، مثلاً ناشی از دندان‌قروچه یا فشردن دندان‌ها به هم، می‌توانند به بافت‌هایی که دندان را نگه می‌دارند آسیب بزنند. مرور کارگاه جهانی ۲۰۱۷ نتیجه گرفت که این نیروها به‌تنهایی پریودنتیت یا از دست رفتن اتصال لثه را شروع نمی‌کنند. وقتی پریودنتیت و نیروهای بیش از حد جویدن با هم وجود داشته باشند، شواهد ضعیفی هست که این نیروها ممکن است از دست رفتن نگه‌دارندهٔ دندان را سریع‌تر کنند[۶]. اصلاح بایت، وقتی برای کم کردن لقی و بهتر کردن راحتی و جویدن لازم باشد، بخشی از درمان پریودنتال است[۶].
برای افرادی که دندان‌قروچه دارند، نایت‌گارد سخت شب‌ها از دندان‌ها در برابر این نیروها محافظت می‌کند. اینکه دندان‌قروچه چگونه تشخیص داده و درمان می‌شود، در صفحهٔ دندان‌قروچه (براکسیسم) آمده است.
ایمپلنت یا روکش ایمپلنت لق
هر حرکتی در ایمپلنت یا روکش آن باید بررسی شود. ممکن است روکش یا پیچی که آن را نگه می‌دارد شل شده باشد، یا خود ایمپلنت نگه‌دارندهٔ استخوانی‌اش را از دست داده باشد. در اطراف ایمپلنت، پلاک باعث التهاب لثه می‌شود (موکوزیت اطراف ایمپلنت)، و در پری‌ایمپلنتیت، تحلیل پیش‌روندهٔ استخوان نگه‌دارنده هم به آن اضافه می‌شود[۹]. فقط معاینه و رادیوگرافی نشان می‌دهد کدام بخش لق است.
نشانه‌های هشدار و کارهایی که می‌توان انجام داد در صفحهٔ شکست ایمپلنت دندان آمده است. اگر ایمپلنت‌هایتان در کلینیک دیگری کاشته شده‌اند، صفحهٔ روکش و بریج روی ایمپلنتی که در ایران یا خارج کاشته شده را ببینید.
چه چیزهایی را درمان و چه چیزهایی را ارجاع می‌دهیم
دکتر علی جم اولوبی و دکتر سرور اولوبی، هر دو دندانپزشک، بیماران را خودشان معاینه و درمان می‌کنند؛ دندانپزشک چرخشی نداریم. بیماران بدون نوبت دوشنبه تا شنبه، ساعت ۹:۰۰ تا ۱۹:۰۰ پذیرش می‌شوند؛ یکشنبه‌ها کلینیک تعطیل است و واتس‌اپ فقط برای موارد فوری است.
| وضعیت | آنچه انجام می‌دهیم |
|---|---|
| پلاک، جرم، التهاب لثه | جرم‌گیری (جرم‌گیری + پالیش)، €80، معمولاً در یک جلسه؛ آموزش مراقبت در خانه |
| پریودنتیت با پاکت‌های عمیق | کورتاژ لثه (پریودنتال)، €100 برای هر ربع فک؛ جراحی فلپ لثه، €250 برای هر ربع فک، در صورت نیاز |
| دندان‌قروچه یا فشردن دندان‌ها | نایت‌گارد سخت که در کلینیک ساخته می‌شود، €80؛ در موارد فوری می‌تواند ظرف ۲ تا ۳ ساعت آماده شود |
| دندانی که بر اثر ضربه لق شده | معاینه و رادیوگرافی؛ عصب‌کشی اگر عصب درگیر شده باشد (از €120) |
| دندانی که قابل حفظ نیست | کشیدن دندان از €50؛ گزینه‌های جایگزینی به‌صورت کتبی، مثلاً ایمپلنت از €300 به‌علاوهٔ روکش |
| ایمپلنت یا روکش ایمپلنت لق | معاینه و رادیوگرافی؛ خارج کردن ایمپلنت در صورت نیاز، €200، توسط دکتر علی جم اولوبی |
| دندان لق همراه با نشانه‌های یک بیماری عمومی | به شما توصیه می‌کنیم به پزشک مراجعه کنید؛ درمان دندانپزشکی بر اساس یافته‌های پزشک برنامه‌ریزی می‌شود |
مشاوره و رادیوگرافی پانورامیکی که هنگام معاینه گرفته می‌شود هزینهٔ جداگانه ندارند؛ وقتی یک دندان به بررسی دقیق‌تر نیاز داشته باشد، رادیوگرافی پری‌اپیکال در کلینیک گرفته می‌شود. قیمت‌ها تقریبی هستند؛ برآورد کتبی نهایی شما پس از معاینه و رادیوگرافی داده می‌شود و ۳۰ روز اعتبار دارد. تا زمانی که طرح درمان تغییر نکند، قیمت کتبی تغییر نمی‌کند.
همهٔ هزینه‌ها در صفحهٔ هزینه دندانپزشکی در ترکیه آمده است و جلسهٔ جرم‌گیری در صفحهٔ جرم‌گیری و تمیز کردن حرفه‌ای دندان توضیح داده شده است. گزینه‌های جایگزینی دندانِ ازدست‌رفته در صفحهٔ ایمپلنت دندان یا بریج مقایسه شده‌اند. بیمارانی که دیابت دارند یا داروی رقیق‌کنندهٔ خون مصرف می‌کنند، می‌توانند صفحهٔ سلامت دهان و بیماری‌ها را بخوانند.
پرسش‌های متداول
آیا دندان لق دوباره محکم می‌شود؟
گاهی. وقتی علت التهاب لثه یا فشار بیش از حد بایت است، درمان التهاب و اصلاح بایت می‌تواند حرکت دندان را کمتر کند. اینکه دندان قابل حفظ است یا نه، به مقدار استخوان باقی‌مانده در اطراف آن بستگی دارد که دندانپزشک با اندازه‌گیری عمق پاکت و رادیوگرافی آن را می‌سنجد.
آیا لق شدن دندان در بزرگسالان اورژانسی است؟
به نوبت فوری دندانپزشکی نیاز دارد، نه به صبر و انتظار. دندانی که بر اثر ضربه لق یا از جایش جابه‌جا شده باید هرچه زودتر بررسی شود. تورم صورت که به چشم یا گردن گسترش می‌یابد، مشکل در تنفس یا بلع، تب بالا یا خونریزی‌ای که بند نمی‌آید، اورژانس پزشکی است.
آیا دندان‌قروچه باعث لق شدن دندان‌ها می‌شود؟
نیروهای شدید دندان‌قروچه یا فشردن دندان‌ها می‌توانند به بافت‌هایی که دندان را نگه می‌دارند آسیب بزنند، اما به‌تنهایی باعث پریودنتیت نمی‌شوند. وقتی بیماری لثه از قبل وجود داشته باشد، شواهد ضعیفی هست که این نیروها می‌توانند از دست رفتن نگه‌دارندهٔ دندان را سریع‌تر کنند. نایت‌گارد و در صورت نیاز اصلاح بایت بخشی از درمان هستند.
چرا دندان‌هایم جابه‌جا می‌شوند و بینشان فاصله می‌افتد؟
فاصله افتادن بین دندان‌ها در بزرگسالان می‌تواند نشانهٔ از دست رفتن نگه‌دارندهٔ لثه و استخوان باشد، همان چیزی که در پریودنتیت اتفاق می‌افتد، به‌ویژه اگر لثه‌ها خونریزی هم داشته باشند یا عقب رفته باشند. معاینهٔ دندانپزشکی همراه با اندازه‌گیری عمق پاکت‌ها و رادیوگرافی علت را نشان می‌دهد، و مرحلهٔ بیماری لثه بر اساس همین یافته‌ها تعیین می‌شود تا درمان بتواند جلوی از دست رفتن بیشتر نگه‌دارنده را بگیرد.
آیا دندان لقم را خودم بکشم؟
نه. دندان را سر جایش بگذارید، با سمت دیگر بجوید و به دندانپزشک مراجعه کنید. دندان لق را گاهی می‌توان درمان و حفظ کرد، و حتی وقتی دندانی باید کشیده شود، دندانپزشک کشیدن و جایگزینی آن را طوری برنامه‌ریزی می‌کند که از استخوان و دندان‌های مجاور محافظت شود.
روکش ایمپلنتم لق به نظر می‌رسد. یعنی چه؟
حرکت ممکن است از روکش باشد، از پیچی که آن را نگه می‌دارد، یا از خود ایمپلنت که نگه‌دارندهٔ استخوانی‌اش را از دست داده است. فقط معاینه و رادیوگرافی نشان می‌دهد کدام است. تا زمان بررسی با آن نجوید. اگر ایمپلنت در کلینیک ما کاشته شده، پاسپورت ایمپلنتی را که به شما دادیم همراه بیاورید: سیستم ایمپلنت و قطعات آن را مشخص می‌کند.
منابع
- NHS. Gum disease (page last reviewed 20 April 2026; accessed 26 October 2026). www.nhs.uk/conditions/gum-disease
- World Health Organization. Oral health: fact sheet (17 March 2025; accessed 26 October 2026). www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/oral-health
- Kassebaum NJ, Bernabé E, Dahiya M, et al. Global burden of severe periodontitis in 1990-2010: a systematic review and meta-regression. J Dent Res. 2014;93(11):1045-1053. PMID 25261053. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25261053
- Tonetti MS, Greenwell H, Kornman KS. Staging and grading of periodontitis: framework and proposal of a new classification and case definition. J Periodontol. 2018;89 Suppl 1:S159-S172. PMID 29926952. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29926952
- Papapanou PN, Sanz M, Buduneli N, et al. Periodontitis: consensus report of workgroup 2 of the 2017 World Workshop on the Classification of Periodontal and Peri-Implant Diseases and Conditions. J Periodontol. 2018;89 Suppl 1:S173-S182. PMID 29926951. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29926951
- Fan J, Caton JG. Occlusal trauma and excessive occlusal forces: narrative review, case definitions, and diagnostic considerations. J Periodontol. 2018;89 Suppl 1:S214-S222. PMID 29926937. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29926937
- Bourguignon C, Cohenca N, Lauridsen E, et al. International Association of Dental Traumatology guidelines for the management of traumatic dental injuries: 1. Fractures and luxations. Dent Traumatol. 2020;36(4):314-330. PMID 32475015. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32475015
- NHS. Knocked-out tooth (page last reviewed 6 February 2025; accessed 26 October 2026). www.nhs.uk/conditions/knocked-out-tooth
- Berglundh T, Armitage G, Araujo MG, et al. Peri-implant diseases and conditions: consensus report of workgroup 4 of the 2017 World Workshop. J Periodontol. 2018;89 Suppl 1:S313-S318. PMID 29926955. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29926955
- NHS. Toothache (accessed 26 October 2026). www.nhs.uk/symptoms/toothache
- Patel S, Teng PH, Liao WC, Davis MC, et al. (European Society of Endodontology). Position statement on longitudinal cracks and fractures of teeth. Int Endod J. 2025;58(3):379-390. PMID 39840523. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39840523
این مطلب اطلاعات عمومی برای بیماران است و جای معاینهٔ بالینی یا رادیوگرافی را نمی‌گیرد.
تماس با ویراستار: [email protected] · ulubeydental.com/fa/tamas-ba-ma
