Diş Ağrısı: Nedenleri, Randevuya Kadar Ne Yapılır ve Ne Zaman Diş Hekimine Gidilir

Bu sayfa genel bilgilendirmedir; muayenenin yerini tutmaz.

Diş ağrısına ne yol açar?

Diş ağrısı bir tanı değil, bir belirtidir. Aynı zonklayan veya keskin ağrı dişin kendisinden, çevresindeki diş etinden ya da yakındaki çene ekleminden ve kaslardan kaynaklanabilir. NHS (İngiltere ulusal sağlık hizmeti) şu olası nedenleri sayar^[1]; [4] ve [5] ile işaretli iki madde NHS’nin yirmilik diş sayfasından ve Cleveland Clinic’ten eklenmiştir:

• Diş çürüğü: asidin dişte açtığı ve dişin hassas iç kısmına ulaşabilen bir oyuk.
• Diş apsesi: enfeksiyonun yol açtığı ve kendiliğinden geçmeyen bir iltihap (irin) birikimi^[2].
• Çatlak veya hasarlı diş: çoğu zaman ısırırken ağrır.
• Gevşemiş veya kırılmış dolgu.
• Yalnızca bir kısmı sürmüş dişin çevresinde enfeksiyon: çoğunlukla yeterli yeri olmayan bir yirmilik diş^[5].
• Diş teliyle ilgili sorunlar.
• Diş eti hastalığı.
• Diş sıkma veya gıcırdatma: çene kaslarını da ağrıtabilir^[1][6].
• Diş hassasiyeti: aşınmış mine veya çekilmiş diş eti dişin iç tabakasını açıkta bırakır^[1][4].

Ağrı her zaman sorunun olduğu yerde hissedilmez. Çene ekleminden gelen ağrı çenenin, kulağın ve şakağın çevresinde hissedilebilir^[6]; hangi dişin ağrıdığını söylemek de zor olabilir. Bu yüzden nedenin tahminle değil, muayeneyle bulunması gerekir.

Diş ağrısının olası nedenleri bir bakışta

Tablo, sık görülen nedenleri ve hastaların çoğu zaman fark ettiği özellikleri listeler. Kendi kendinize tanı koymanız için değil, diş hekiminizle konuşurken yol göstermesi için hazırlanmıştır: aynı his farklı nedenlerden kaynaklanabilir.

Kaynaklar: NHS [1][2][5][6], Cleveland Clinic [4]. Bu tabloyu bu sayfaya bağlantı vererek alıntılayabilirsiniz.

Ne zaman diş hekimine gitmeli, ne zaman acil durumdur?

NHS, diş ağrınız şu durumlardaysa diş hekimine gitmenizi önerir^[1]:

• 2 günden uzun sürüyorsa;
• ağrı kesici aldığınızda geçmiyorsa;
• yüksek ateş, ısırırken ağrı, kızarık diş eti veya ağızda kötü tatla birlikteyse;
• yanağınızda veya çenenizde şişlik varsa.

Aile hekimi genellikle dişin kendisini tedavi edemez; NHS de diş ağrısı için aile hekimi yerine diş hekimine gidilmesini önerir^[1].

Randevuya kadar ne rahatlatır?

Aşağıdaki adımlar, diş hekimi nedeni tedavi edene kadar ağrıyı hafifletebilir. Nedenin kendisini tedavi etmezler^[1].

• Reçetesiz ağrı kesici: hekiminiz veya eczacınız aksini söylemediyse ibuprofen veya parasetamol gibi bir ağrı kesiciyi prospektüsteki talimata göre kullanın. Eczacınız size yol gösterebilir. 16 yaşından küçük çocuklar aspirin kullanmamalıdır^[1].
• Eczaneden ağrı giderici bir ağız jeli^[1].
• Ilık tuzlu suyla çalkalama: bir bardak ılık suya yarım çay kaşığı tuz koyun, çalkalayıp tükürün. Yutabilecekleri için çocuklar bunu denememelidir^[1].
• Yumuşak yiyecekler: yoğurt veya çırpılmış yumurta gibi; diğer taraftan çiğneyin^[1].
• Yumuşak bir diş fırçası kullanın ve şimdilik ağrıyan dişin hemen çevresinde diş ipi kullanmayın^[1].
• Kaçının: tatlı, çok sıcak veya çok soğuk yiyecek ve içeceklerden; sigara da içmeyin^[1].

Diş ağrısı için Amerikan Diş Hekimleri Birliği’nin (ADA) kanıta dayalı bir kılavuzu, ilk seçeneğin opioid olmayan ilaçlar olduğu sonucuna varmıştır: iltihap giderici ağrı kesiciler (NSAİİ) tek başına veya parasetamolle (asetaminofen) birlikte, opioidlere göre muhtemelen daha iyi ağrı kontrolü ve daha olumlu bir güvenlik profili sağlar^[3]. Başka hastalıklar veya ilaçlar nedeniyle herkes NSAİİ kullanamaz^[3]; bu yüzden eczacınıza veya hekiminize danışın.

Gece diş ağrısı

Pek çok kişi diş ağrısını en çok gece yattığında, dikkatini dağıtacak başka bir şey olmadığında fark eder. Sizi uyandıran, hiçbir tetikleyici olmadan kendiliğinden başlayan ya da sıcak veya soğuk bir içecekten sonra uzun süre zonklamaya devam eden ağrı, beklenmek yerine diş hekimine kontrol ettirilmelidir. Bu tür ağrı nedeni tek başına göstermez; nedeni bulmak için diş hekimi dişi test eder ve röntgen çeker.

• Ağrı kesiciyi, ağrının şiddetlenmesini beklemeden akşamın erken saatlerinde, prospektüsteki talimata göre kullanın.
• Yatmadan önce çok sıcak, soğuk veya tatlı yiyecek ve içeceklerden kaçının^[1].
• Geceleri dişlerinizi sıkıyor veya gıcırdatıyorsanız çene ve diş ağrısı sabahları daha fazla olabilir; bunu diş hekiminize söyleyin^[6].
• Gece şişlik yayılırsa ya da nefes almak veya yutmak zorlaşırsa 112’yi arayın.

Diş hekimi nedeni nasıl bulur?

Diş hekimi ağrının ne zaman başladığını, neyin tetiklediğini (ısırmak, soğuk, sıcak, tatlı) ve ne kadar sürdüğünü sorar. Dişlere ve diş etlerine bakar, şüphelenilen dişi soğukla, hafifçe vurarak veya ısırma testiyle dener; dolguların altındaki, dişlerin arasındaki ve kök ucunun çevresindeki çürükleri görmek için röntgen çeker. Kliniğimizde tanının temeli olarak her hastanın panoramik röntgenini çekeriz; gerektiğinde tek bir dişin periapikal röntgenini de klinikte çekeriz. Bir vakada üç boyutlu görüntü gerekirse diş hekimlerimiz 3D tomografiyi (CBCT) değerlendirir.

Ağrınız varsa kullandığınız ilaçların ve alerjilerinizin listesini getirin. Ağrı kesici aldıysanız hangisini ve ne zaman aldığınızı söyleyin: bu, diş hekiminin ağrıyı değerlendirmesine ve uyuşturmayı planlamasına yardımcı olur.

Tedavi nedene göre değişir

Ağrı kesiciler ve evde yapılanlar yalnızca tedaviye kadar geçen süreyi köprüler. Ağrı genellikle ancak neden tedavi edildiğinde kalıcı olarak geçer^[1][3]:

• Çürük: dolgu; dişin iç kısmı (pulpa) iltihaplanmış veya enfekte olmuşsa kanal tedavisi. Dolgu seçenekleri için diş dolgusu çeşitleri sayfamıza bakabilirsiniz.
• Apse: enfeksiyonun kaynağının drenaj, kanal tedavisi veya dişin çekilmesiyle tedavi edilmesi^[2]. Antibiyotik, enfeksiyon yayılmışsa ya da ateş veya halsizlik gibi belirtiler varsa diş tedavisinin yerine değil, yanında kullanılır^[7]. Ayrıntılar için diş apsesi rehberimize bakın.
• Çatlak diş veya kırık dolgu: çatlağın ne kadar derin olduğuna göre yeni bir dolgu, onley veya kaplama.
• Yirmilik diş: diş eti kapağının temizlenmesi ya da sorun çıkarmaya devam ederse dişin çekilmesi^[5]. Ayrıntılar yirmilik diş rehberimizde.
• Hassasiyet: açıkta kalan bölgelere hassasiyet giderici ürünler, florürlü vernik veya bonding^[4]; bkz. diş hassasiyeti.
• Çene eklemi veya diş sıkma: önce kişinin kendi alabileceği önlemler; diş sıkma varsa gece plağı; geçmeyen durumlarda çene egzersizleri ve fizyoterapi^[6]. Bkz. çene eklemi ağrısı.

Dolgu, kanal tedavisi, diş çekimi veya kaplama gerekip gerekmediği muayenede belirlenir. Ücret, muayene ve röntgen sonrası, tedaviden önce yazılı olarak bildirilir.

Diş ağrısından nasıl korunulur?

NHS’nin önerisi, dişlerinizi ve diş etlerinizi olabildiğince sağlıklı tutmaktır^[1]:

• Günde iki kez, yaklaşık 2 dakika florürlü diş macunuyla fırçalayın.
• Her gün diş ipi veya ara yüz fırçasıyla dişlerinizin arasını temizleyin.
• Şekerli yiyecek ve içecekleri yalnızca ara sıra ve yemek saatlerinde tüketin.
• Düzenli diş kontrollerinize gidin; böylece sorunlar ağrı yapmadan bulunur.

Dişlerinizi gıcırdatıyorsanız gece plağı dişlerinizi ve varsa kaplamalarınızı veya laminalarınızı korur; bkz. diş sıkma ve gıcırdatma.

Kliniğimizde diş ağrısına nasıl yaklaşıyoruz?

İki diş hekimimiz, Diş Hekimi Ali Cem Ulubey ve Diş Hekimi Surur Ulubey, hastalarını bizzat muayene eder ve tedavi eder; vakanız başka bir hekime devredilmez.

• Önce tanı: herhangi bir tedaviye karar vermeden önce muayene, her hasta için panoramik röntgen ve gerektiğinde klinikte periapikal röntgen.
• Klinikte yaptığımız tedaviler: dolgu, kanal tedavisi, cerrahi ve gömülü diş çekimleri dahil diş çekimi, kaplama ve onley, diş eti tedavisi ve gece plağı. Çocukları da tedavi ediyoruz; çocuk uyum gösterirse genellikle 5–6 yaş civarından itibaren. Çocuk hastalarımızı Diş Hekimi Surur Ulubey tedavi eder; bkz. çocuk diş tedavisi.
• Sevk ettiklerimiz: ağızdaki beyaz veya kırmızı lekeler ve diğer lezyonlar bir üniversite diş hekimliği fakültesine sevk edilir; sinire zarar verme riski yüksek gömülü yirmilik dişleri tercihen üniversite diş hekimliği fakültesine yönlendiririz; geçmeyen çene eklemi sorunları fizyoterapiye yönlendirilebilir.
• Tedavi sonrası ağrı kesici: ağrı kesici reçete ettiğimizde bu genellikle diklofenak, naproksen veya deksketoprofen gibi iltihap giderici bir ilaçtır (NSAİİ) ve her hasta için ayrı seçilir. Reçeteye ve prospektüse uyun; bu sayfada doz vermiyoruz.
• Antibiyotik: yalnızca muayene gerekli olduğunu gösterdiğinde ve hiçbir zaman dişin tedavisinin yerine değil.

WhatsApp mesajları, klinik kapalı olduğu pazar günleri de dahil olmak üzere genellikle 4 saat içinde yanıtlanır. Net bir fotoğraf veya yakın tarihli bir röntgen göndermeniz, ne kadar çabuk görülmeniz gerektiğini değerlendirmemize yardımcı olur.

Sık sorulan sorular