Yirmilik Diş: Ağrı, Gömülü Diş ve Ne Zaman Çekilmesi Gerekir?

TarafındanDt. Ali Cem Ulubey
Belirtiler ve durumlar Yirmilik diş
Yazar: Diş Hekimi Ali Cem Ulubey · Ulubey Dental Clinic, Antalya
Son güncelleme: 26.10.2026
İçerik editörü: Dt. Ali Cem Ulubey · [email protected]
Göze veya boyna yayılan şişlik, nefes alma/yutma güçlüğü, yüksek ateş veya durmayan kanama acil durumdur: 112’yi arayın.

Bu sayfa genel bilgilendirmedir; muayenenin yerini tutmaz.

Kısa cevap

Yirmilik dişler (20’lik diş, akıl dişi), ağzın en arkasındaki üçüncü büyük azı dişleridir. Genellikle ergenliğin sonunda veya yirmili yaşların başında sürerler; ancak çoğu zaman yerleri yetmez ve gömülü kalır ya da yarım sürerler[1]. Bu durum ağrıya, diş eti enfeksiyonuna (perikoronit), çürüğe, diş eti hastalığına, kiste veya apseye yol açabilir[1]. Sorun çıkaran bir yirmilik diş genellikle çekilir; sorun çıkarmayan bir yirmilik diş ise genellikle yerinde bırakılır ve kontrollerde izlenir[1][2]. Karar röntgenle planlanır[1]; alt çenede kök sinire yakınsa 3D tomografi (CBCT) anatomiyi gösterir, ancak tek başına sinir yaralanması riskini azaltmaz[4]. Antalya Muratpaşa’daki kliniğimizde gömülü yirmilik dişler de dahil olmak üzere yirmilik diş çekimi yapılır.

Sorun yok mu?Genellikle yerinde bırakılır ve izlenir[1]. İngiltere’nin sağlık kılavuzu kurumu NICE, gömülü yirmilik dişlerin cerrahi çekimini hastalık bulgusu olan durumlarla sınırlar[2].
İşlem süresiLokal anestezi altında çoğu zaman birkaç dakika, en fazla yaklaşık 40 dakika[1].
İyileşme2 haftaya kadar biraz ağrı ve şişlik; genellikle 1–2 gün sonra azalmaya başlar[1].
Kuru soketRutin çekimlerde %1–5, cerrahi yirmilik diş çekimlerinde %30’un üzerinde[5].
Bu rehberde

Yirmilik diş nedir?

Yirmilik dişler (üçüncü büyük azılar), üst ve alt çenenin her iki yanında en arkada yer alan ve en son gelişen dişlerdir. Genellikle ergenlikte veya yirmili yaşların başında sürmeye başlarlar, ancak her yaşta sorun çıkarabilirler[1].

Gömülü ve yarım sürmüş yirmilik dişler

Bir yirmilik dişin tam olarak sürecek yeri olmayabilir. Başka bir diş tarafından engellenebilir (gömülü diş) ya da kısmen diş etiyle örtülü kalabilir[1]. Her iki durumda da temizlik zorlaşır ve şunlara yol açabilir[1]:

  • ağrı ve şişlik;
  • dişin çevresindeki diş etinin enfeksiyonu (perikoronit);
  • yemek sıkışması;
  • yirmilik dişte veya önündeki dişte çürük;
  • diş eti hastalığı;
  • dişin çevresinde sıvı birikmesi (kist);
  • diş apsesi.

Gömülü diş, yönüne ve derinliğine göre tanımlanır: diş öne doğru eğik, yatay veya dik durabilir; yalnızca diş etiyle (yumuşak doku gömülülüğü) ya da kısmen veya tamamen kemikle örtülü olabilir. Tamamen kemik içinde gömülü bir diş, yalnızca diş etiyle örtülü bir dişe göre genellikle daha kapsamlı bir cerrahi gerektirir.

Belirtiler ve ne zaman diş hekimine gitmeli?

Bir yirmilik diş hiçbir belirti vermeyebilir. Belirti verdiğinde çoğu zaman ağzın arkasında ağrılı, şiş bir diş eti, dişleri kapatırken ağrı, ağızda kötü tat, yemek sıkışması veya ağzı açmakta güçlük fark edilir. Bu belirtiler ortaya çıkarsa bir diş hekimine görünün; diş hekimi yirmilik dişlerin konumunu görmek için röntgen çekebilir[1].

Ne zaman acildir?

Yanağa, çenenin altına, göze veya boyna doğru yayılan şişlik, yutma veya nefes almada güçlük ya da yüksek ateş acil bakım gerektirir: 112’yi arayın.

Yarım sürmüş bir yirmilik dişin çevresindeki diş eti enfeksiyonu olan perikoronit sık tekrarlar. NICE, özellikle şiddetli değilse ilk atağın tek başına cerrahi için bir gerekçe sayılmaması gerektiğini, ikinci ve sonraki atakların ise uygun bir gerekçe olduğunu belirtir[2].

Yirmilik diş çekilmeli mi, kalmalı mı? Bilimsel veriler

Sorun çıkaran yirmilik dişler genellikle çekilir. Sorun çıkarmayan yirmilik dişler ise ayrı bir sorudur:

  • NHS (İngiltere ulusal sağlık hizmeti): sorun çıkarmayan bir yirmilik diş genellikle yerinde bırakılır ve rutin kontrollerde izlenir[1].
  • NICE (İngiltere): hastalık bulgusu olmayan gömülü yirmilik dişlerin koruyucu amaçla çekilmesine son verilmeli; cerrahi çekim, hastalık bulgusu olan hastalarla sınırlandırılmalıdır[2].
  • Cochrane (2020): belirti ve hastalık bulgusu olmayan gömülü yirmilik dişlerin çekilmesi mi yoksa bırakılması mı gerektiğine karar vermek için kanıt yetersizdir. Dişi bırakmak, komşu ikinci büyük azı dişinde uzun vadede diş eti hastalığı riskinin daha yüksek olmasıyla ilişkili olabilir; ancak bu kanıtın kesinliği çok düşüktür. Yazarlar, hastanın değerleri ve klinik deneyim temelinde birlikte karar verilmesini, diş bırakılırsa düzenli klinik kontrol yapılmasını önerir[3].
NICE’ın gömülü yirmilik dişin çekilmesi için saydığı nedenler
DurumNICE listesinden örnekler
Dişte çürük veya sinir sorunuOnarılamayan çürük; tedavi edilemeyen pulpa veya kök ucu hastalığı[2]
EnfeksiyonSelülit, apse, osteomiyelit; tekrarlayan perikoronit[2]
Dişin veya komşu dişin hasar görmesiİç veya dış rezorpsiyon; dişin kırılması[2]
Kist ve tümörlerDiş kesesinin (folikül) kist veya tümör dahil hastalığı[2]
Başka bir tedaviBir cerrahiyi veya çene rekonstrüksiyonunu engelleyen ya da tümör çıkarma alanında kalan diş[2]

Kaynak: NICE TA1 [2]. Plak birikimi bir risk etkenidir, ancak tek başına cerrahi için bir gerekçe değildir[2].

Röntgen, tomografi ve sinir

Panoramik röntgen dört yirmilik dişin tamamını, açılarını ve köklerini gösterir. Alt çenede kökler, alt dudağa, çeneye ve dişlere his veren alt çene sinirine (inferior alveolar sinir) yakın olabilir. Röntgen yakın bir ilişki düşündürüyorsa, 3D tomografi (CBCT) bu ilişkiyi üç boyutta gösterir.

Tomografi bir planlama aracıdır, bir güvence değildir. Yedi randomize çalışmayı inceleyen 2022 tarihli bir sistematik derleme, yüksek riskli alt yirmilik diş cerrahisinde tomografi eklemenin sinir yaralanmasını rutin olarak azaltmadığına dair orta kaliteli kanıt bulmuştur[4]. Değeri, cerrahiden önce anatomiyi göstermesindedir: böylece risk size anlatılabilir, yaklaşım planlanabilir ve yüksek riskli vakalarda doğru ortam seçilebilir.

Yirmilik diş çekimi nasıl yapılır?

Yirmilik dişi diş hekiminiz çekebilir ya da sizi bir hastaneye, kliniğe veya başka bir muayenehaneye yönlendirebilir[1]. Bölgeyi uyuşturmak için genellikle lokal anestezi (bölgesel uyuşturma) yapılır[1]. Başlıca adımlar şunlardır[1]:

  1. Diş etiyle örtülüyse diş eti açılır.
  2. Diş yuvası genişletilir.
  3. Diş tek parça hâlinde çıkarılır ya da 2 veya 3 parçaya bölünerek alınır.
  4. Gerekirse diş eti eriyen dikişle kapatılır.

İşlem çoğu zaman yalnızca birkaç dakika sürer ve 40 dakikayı geçmemelidir; genellikle aynı gün evinize dönersiniz[1].

İyileşme ve çekim sonrası bakım

Çoğu kişi yirmilik diş çekiminden sonraki gün olağan işlerine dönebilir; daha zor bir çekimden sonra 1–3 gün işe ara vermek gerekebilir[1]. 2 haftaya kadar şunlar olabilir[1]:

  • 1–2 gün sonra azalmaya başlaması gereken biraz ağrı ve şişlik;
  • yanakta morarma;
  • ağrılı ve gergin bir çene;
  • çiğnerken ve yutarken rahatsızlık.

NHS’nin çekim sonrası önerileri[1]:

  • rahatça çiğneyebilene kadar yumuşak veya sıvı yiyecekler yiyin;
  • yarayı nazik çalkalamayla temiz tutun, diğer dişlerinizi yaraya değdirmeden dikkatle fırçalayın;
  • kanarsa temiz bir bez veya pamukla bölgeye en az 10 dakika bastırın;
  • sert veya kıtır yiyecekler ve kuruyemiş, çekirdek gibi yaraya sıkışabilecek yiyecekler yemeyin;
  • sigara içmeyin; alkolden ve çok sıcak içeceklerden kaçının.

Çekim sonrası ağrı için Amerikan Diş Hekimleri Birliği’nin (ADA) bir kılavuzu, ilk seçenek olarak opioid olmayan ilaçları, özellikle tek başına ya da parasetamolle birlikte iltihap giderici ağrı kesicileri (NSAİİ) gösterir[7]. Yalnızca diş hekiminizin reçete ettiği ilacı ya da kutusunda yazdığı şekilde kullanın.

Olası komplikasyonlar

Yirmilik diş çekimi genellikle basit bir işlemdir; yine de komplikasyonlar olabilir ve diş hekiminiz bunları önceden anlatmalıdır[1]:

  • Kuru soket: kan pıhtısı düzgün oluşmaz veya yerinden çıkar[1]. Rutin çekimlerin %1–5’inde, cerrahi olarak çekilen yirmilik dişlerin ise %30’undan fazlasında bildirilmiştir[5]; sigara içenlerde olasılık üç katından fazladır[6]. Ayrıntılar kuru soket rehberimizdedir.
  • Enfeksiyon: antibiyotik gerekebilir[1].
  • Sinir hasarı: dilde, dudakta veya çenede uyuşma ya da karıncalanma yapar; genellikle düzelir, ancak haftalar veya aylar sürebilir[1].

Kanama durmuyorsa, ağrı ve şişlik şiddetliyse ya da kötüleşiyor ve ağrı kesiciler işe yaramıyorsa veya ağrıya ağızda kötü tat, yüksek ateş ya da halsizlik eşlik ediyorsa acil diş randevusu isteyin[1].

Kliniğimizde yirmilik diş tedavisi

Diş Hekimi Ali Cem Ulubey ve Diş Hekimi Surur Ulubey kendi hastalarını muayene eder ve tedavi eder; tedavinizi iki hekim bizzat planlar, yapar ve takip eder; tedavi aşamaları arasında vakanız başka bir hekime devredilmez. Gömülü dişler dahil yirmilik diş çekimi klinikte yapılır.

  • Değerlendirme: her hastamıza muayene ve panoramik röntgen. Alt yirmilik diş sinire yakınsa, sinirle ilişkisi diş hekimlerimizin değerlendirdiği 3D tomografi (CBCT) ile kontrol edilir.
  • Yüksek riskli vakalar: sinir açısından yüksek risk taşıyan gömülü yirmilik dişler tercihen bir üniversite diş hekimliği fakültesine yönlendirilir. Bunu herhangi bir planlama yapılmadan önce size söyleriz.
  • Basit ve cerrahi çekim: yarım sürmüş ve gömülü yirmilik dişler lokal anestezi altında çekilir. Dikiş gerektiğinde ince (4-0) eriyen dikiş kullanır, mümkün olduğunda dikişleri 7.–8. günde alırız.
  • İlaçlar: basit bir çekimde antibiyotik gerekmez; cerrahi çekimden sonra antibiyotik reçete ederiz. Ağrı için genellikle diklofenak, naproksen veya deksketoprofen gibi, kişiye göre seçilen bir iltihap giderici ağrı kesici (NSAİİ) reçete edilir; reçeteye ve kullanma talimatına uyun.
  • Sigara: mümkün olduğunca erken, ideal olarak en az 4 hafta önce bırakın; bırakamıyorsanız günde en fazla 6–8 sigaraya indirmenizi isteriz. Çekimden sonra yara kapanana kadar, en az 1 hafta sigara içmeyin.
  • Randevu: tek bir çekim tek randevuda yapılır.

Ücret, muayene ve röntgen sonrası, tedaviden önce yazılı olarak bildirilir. Dolgu, kanal tedavisi ve diş taşı temizliği gibi diğer tedaviler için genel diş hekimliği sayfamıza bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Yirmilik dişler her zaman çekilmeli mi?

Hayır. NHS’ye göre sorun çıkarmayan bir yirmilik diş genellikle yerinde bırakılır ve rutin kontrollerde izlenir; NICE de gömülü yirmilik dişlerin cerrahi çekimini hastalık bulgusu olan durumlarla sınırlar. 2020 tarihli bir Cochrane derlemesi, belirti vermeyen dişler için iki yönde de yeterli kanıt bulamamış ve düzenli kontrolle birlikte ortak karar verilmesini önermiştir.

Yirmilik diş çekimi ne kadar sürer?

NHS’ye göre çekim çoğu zaman yalnızca birkaç dakika sürer ve 40 dakikayı geçmemelidir. Genellikle aynı gün evinize dönersiniz. Tamamen kemikle örtülü veya sinire yakın bir diş daha fazla planlama gerektirir; bu yüzden önce röntgen, gerektiğinde 3D tomografi (CBCT) çekilir.

Yirmilik diş çekiminden sonra iyileşme ne kadar sürer?

Çoğu kişi ertesi gün olağan işlerine döner; daha zor bir çekimden sonra 1–3 gün işe ara vermek gerekebilir. Ağrı ve şişlik 2 haftaya kadar sürebilir, ancak 1–2 gün sonra azalmaya başlamalıdır. 2. veya 3. günden sonra artan ağrı kuru soket açısından kontrol edilmelidir.

Yirmilik diş çekimi sinire zarar verebilir mi?

Verebilir. NHS, dilde, dudakta veya çenede uyuşma ya da karıncalanmayla seyreden sinir hasarını olası bir komplikasyon olarak sayar; genellikle düzelir, ancak haftalar veya aylar sürebilir. Alt yirmilik diş sinire yakınsa bunu 3D tomografi (CBCT) ile kontrol ederiz; yüksek riskli vakalar tercihen bir üniversite diş hekimliği fakültesine yönlendirilir.

Gömülü yirmilik diş çekimi için hastaneye gitmem gerekir mi?

Çoğu zaman gerekmez. Gömülü dişler dahil yirmilik diş çekimi kliniğimizde lokal anestezi altında yapılır ve tek bir çekim tek randevuda tamamlanır. Kök sinire çok yakınsa ve risk yüksekse, planlamadan önce bunu size söyler ve sizi tercihen bir üniversite diş hekimliği fakültesine yönlendiririz.

Perikoronit nedir?

Perikoronit, yalnızca kısmen sürmüş bir yirmilik dişin çevresindeki diş etinin enfeksiyonudur. Ağzın arkasında ağrılı, şiş bir diş eti, ağızda kötü tat ve dişleri kapatırken ağrı yapar. NICE, şiddetli değilse ilk atağın tek başına cerrahi için bir neden olmadığını, tekrarlayan atakların ise neden olduğunu belirtir.

Acil olmayan randevu
Yirmilik dişinizi kontrol ettirmek için WhatsApp’tan fotoğraf veya röntgen gönderebilir ya da Pazartesi–Cumartesi 09:00–19:00 arasında kliniğimize gelebilirsiniz. Mesajlar genellikle 4 saat içinde yanıtlanır; pazar günü klinik kapalıdır ve WhatsApp yalnızca acil durumlar içindir. Ağrı veya şişlik için Antalya’da acil diş hekimi sayfamıza bakın. Kesin tanı ve tedavi planı muayene ve röntgen sonrasında netleşir.
Çağlayan Mh., Barınaklar Blv., Özen 2 Apt. No: 109A, Muratpaşa/Antalya (Lara bölgesi) · Otopark imkânı mevcuttur. · Pazartesi–Cumartesi 09:00–19:00
WhatsApp’tan yazın (+90 540 324 00 04) Bizi arayın: +90 540 324 00 04

Kaynaklar (İngilizce)

  1. NHS. Wisdom tooth removal (son inceleme 12 Haziran 2024; erişim 25 Ekim 2026). www.nhs.uk/tests-and-treatments/wisdom-tooth-removal
  2. National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Guidance on the extraction of wisdom teeth. Technology appraisal guidance TA1. Yayın 27 Mart 2000 (erişim 25 Ekim 2026). www.nice.org.uk/guidance/ta1/chapter/1-Recommendations
  3. Ghaeminia H, Nienhuijs ME, Toedtling V, et al. Surgical removal versus retention for the management of asymptomatic disease-free impacted wisdom teeth. Cochrane Database Syst Rev. 2020;5:CD003879. PMID 32368796. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32368796
  4. Robbins J, Smalley KR, Ray P, Ali K. Does the addition of cone-beam CT to panoral imaging reduce inferior dental nerve injuries resulting from third molar surgery? A systematic review. BMC Oral Health. 2022;22(1):466. PMID 36329417. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36329417
  5. Daly BJ, Sharif MO, Jones K, Worthington HV, Beattie A. Local interventions for the management of alveolar osteitis (dry socket). Cochrane Database Syst Rev. 2022;9:CD006968. PMID 36156769. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36156769
  6. Kuśnierek W, Brzezińska K, Nijakowski K, Surdacka A. Smoking as a risk factor for dry socket: a systematic review. Dent J (Basel). 2022;10(7):121. PMID 35877395. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35877395
  7. Carrasco-Labra A, Polk DE, Urquhart O, et al. Evidence-based clinical practice guideline for the pharmacologic management of acute dental pain in adolescents, adults, and older adults. J Am Dent Assoc. 2024;155(2):102-117.e9. PMID 38325969. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38325969

Bu yazı genel hasta bilgilendirmesidir; klinik muayenenin ve röntgenin yerini tutmaz. Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.

Editör iletişimi: [email protected] · ulubeydental.com/tr/iletisim

Benzer Gönderiler