Kırık Diş: Parça Kopması, Çatlak veya Yerinden Çıkan Diş – Ne Yapmalı?
Bu sayfa genel bilgilendirmedir; muayenenin yerini tutmaz.
Kırık diş, ister küçük bir parça kopmuş, ister çatlamış ya da kırılmış olsun, genellikle ciddi değildir, ancak bir diş hekimi tarafından görülmelidir[1]. Bir parça koptuysa onu süt veya tükürük içinde saklayıp yanınızda getirin: bazen yerine yapıştırılabilir[1]. Yerinden tamamen çıkmış bir kalıcı diş ise farklıdır: mümkün olan en kısa sürede, yapabiliyorsanız 30 dakika ile 1 saat içinde tedavi edilmelidir[3]. Dişi kron kısmından tutun, yuvasına geri yerleştirmeyi deneyin ya da süt içinde veya ağzınızda saklayın[2][3]. Hasara göre tedavi, kenarın düzeltilmesinden ve dolgudan kaplamaya veya kanal tedavisine kadar uzanır[1][3].
- 1. Kırık, çatlak, parça kopması: farkı nedir?
- 2. İlk saatte ne yapmalı?
- 3. Yerinden çıkan diş: ne yapmalı?
- 4. Çatlak diş belirtileri
- 5. Ne zaman diş hekimine gitmeli?
- 6. Kırık diş nasıl tedavi edilir?
- 7. Yeni bir kırılma riskini azaltmak
- 8. Kliniğimizde neleri tedavi ediyor, neleri sevk ediyoruz?
- 9. Sık sorulan sorular
- 10. Kaynaklar
Kırık, çatlak, parça kopması: farkı nedir?
“Kırık diş” birbirinden farklı birkaç yaralanmayı kapsar. Parça kopması (diş kenarının kırılması), bir kenardan küçük bir mine parçasının kopmasıdır. Çatlak, dişin içine doğru uzanan ve dışarıdan görünmeyebilen bir çizgidir. Kırık dişte ise kronun daha büyük bir kısmı kaybedilmiştir; bazen sinir açıkta kalır. Diş yaralanmaları sık görülür: yaklaşık 269.000 kişiyi kapsayan 102 çalışmanın meta-analizinde kişilerin %15,2’sinin en az bir kalıcı dişini yaraladığı bulunmuştur[7]. Çatlaklar hiç dolgu yapılmamış dişlerde de giderek daha sık bulunmaktadır ve yaşla, özellikle 40 yaşından sonra daha yaygın hâle gelir[6].
Avrupa Endodonti Derneği, dişin boyu boyunca uzanan çatlaklar için kesin adlar kullanır[6]. Hangisinin sizde olduğunu bilmek önemlidir, çünkü tedavi ve dişin korunma şansı farklıdır.
| Tür | Nedir | Tipik belirtiler |
|---|---|---|
| Mine çizgisi (yüzeysel çatlak) | Yalnızca minede kalan yüzeysel bir çizgi; diş sağlam kalır[6] | Genellikle belirti yoktur[6] |
| Parça kopması | Bir kenardan küçük bir mine parçasının kopması | Keskin veya pürüzlü bir kenar; bazen hassasiyet |
| Tüberkül kırığı | Arka dişin bir tüberkülü çatlar veya kopar[6] | Çiğnerken kısa, keskin ağrı; tüberkül koptuktan sonra ağrı azalabilir[6] |
| Çatlak diş | Çiğneme yüzeyinden dişin içine uzanan, derinliği bilinmeyen bir çatlak[6] | Soğukta ağrı; ısırırken gelen ve bırakınca geçen keskin ağrı[6] |
| Yarılmış diş | Diş tamamen iki parçaya ayrılmıştır[6] | Parçalar ayrıktır veya baskıyla ayrılır; ısırırken ağrı ya da sallanma hissi[6] |
| Dikey kök kırığı | Kökte bir çatlak; kanal tedavisi görmüş dişlerde daha sık[6] | Başlangıçta çoğu zaman belirsizdir; dar ve derin bir diş eti cebi, diş etinde akıntılı şişlik veya röntgende kemik kaybı[6] |
İlk saatte ne yapmalı?
Bir dişinizde parça koptuysa veya diş kırıldıysa ve bu sayfanın başındaki kırmızı kutudaki acil durum belirtilerinden hiçbiri yoksa:
Kopan parçayı bulun ve saklayın
Süt veya tükürük içine koyun (temiz bir kaba tükürün) ve diş hekimine götürün. Parça bazen yerine yapıştırılabilir[1].Nazikçe çalkalayın ve bakın
Ağzınızı çalkalayın ve dişin parçası mı koptu, kırıldı mı, sallanıyor mu, yerinden mi oynadı yoksa tamamen mi çıktı, kontrol edin. Eksik veya yerinden çıkmış bir diş için bir sonraki bölümdeki adımlar hemen uygulanmalıdır.Dişi koruyun
Yumuşak yiyecekler yiyin ve o taraftan çiğnemeyin. Tatlı, çok sıcak veya çok soğuk yiyeceklerden kaçının[8].Gerekirse ağrı kesici
Parasetamol veya ibuprofen gibi reçetesiz ağrı kesiciler işe yarayabilir; eczacınız size yol gösterebilir[8]. Hekiminiz veya eczacınız aksini söylemediyse prospektüsteki talimata göre kullanın. Diş etinin üzerine aspirin veya herhangi bir tablet koymayın.Diş hekiminden randevu alın
Kırık diş için aile hekimine gitmeyin: aile hekimi diş tedavisi yapamaz[1].
Yerinden çıkan diş: ne yapmalı?
Yerinden tamamen çıkmış (avülsiyon) bir kalıcı diş, en ciddi diş yaralanmalarından biridir ve doğru ilk yardım sonucu en çok etkileyen etkendir[4]. NHS (İngiltere ulusal sağlık hizmeti), mümkün olan en kısa sürede, yapabiliyorsanız 30 dakika ile 1 saat içinde tedavi önerir[3]:
- Dişi kron kısmından, yani ağızda görünen beyaz kısmından tutun. Köke dokunmayın[2].
- Kirliyse süt, serum fizyolojik veya tükürükle nazikçe yıkayın[2].
- Yuvasına geri yerleştirmeyi deneyin. Kolayca giriyorsa yerinde tutmak için temiz bir beze hafifçe ısırın[2].
- Yerine takamıyorsanız süt içinde ya da ağzınızda, yanağınızla diş etiniz arasında saklayın[2][3].
- Dişi bulamasanız bile mümkün olan en kısa sürede diş hekimine gidin[2].
Süt dişleri: yerinden çıkan bir süt dişini asla yerine takmayın. Altında gelişen kalıcı dişe zarar verebilir[2].
Diş hekiminde diş kontrol edilir, temizlenir ve daha önce yapılmadıysa yuvasına yerleştirilir; kökü kontrol etmek için genellikle röntgen çekilir. Ardından diş, iki yanındaki dişlere bir splint (sabitleme teli) ile tutturulur. Birkaç hafta sonra, örneğin kanal tedavisi ve splintin çıkarılması için bir kontrol daha olağandır[2]. Bu adımlar, yaralanmayla gevşemiş veya yerinden oynamış dişleri de kapsayan Uluslararası Diş Travmatolojisi Derneği (IADT) kılavuzlarına dayanır[4][5]; sallanan dişlerle ilgili ayrıntılar sallanan diş rehberimizde. IADT, kılavuzlara uymanın şansı artırdığını ancak yeniden yerleştirilen dişin ağızda kalacağının kesin olmadığını vurgular[4].
Diş bulunamaz veya kurtarılamazsa yuva iyileşirken geçici bir protez boşluğu doldurabilir; daha sonra köprü veya diş implantı seçenektir[2].
Çatlak diş belirtileri
Ağrı çoğu zaman tam yerini belli etmediği için çatlak bir dişi bulmak zor olabilir. ABD’de 209 diş hekiminin bildirdiği 2.858 çatlak dişi kapsayan, muayenehane temelli bir çalışmada dişlerin %45’i belirti vermiştir; Avrupa Endodonti Derneği’nin özetine göre en sık belirtiler soğukta ağrı (%37), ısırırken ağrı (%16) ve kendiliğinden ağrıdır (%11)[6]. Tipik bir belirti, sert bir yiyeceği ısırırken veya dişleri sıkarken gelen ve baskı bırakıldığında geçen ani, keskin ağrıdır[6].
Diş hekimi çatlağı bulmak için ağrıyı yeniden oluşturmaya çalışan bir ısırma testi ve dişin içinden geçirilen güçlü bir ışık kullanır; bazen çatlağın nereye kadar uzandığını görmek için eski bir dolguyu söker[6]. Röntgen kemiği ve kökü kontrol etmeye yardımcı olur, ancak çatlağın kendisi röntgende çoğu zaman görünmez. 3D tomografi (CBCT) bile çatlakları güvenilir biçimde göstermez, ancak çatlağın yanındaki kemik kaybını gösterebilir[6]. Her röntgen türünün neyi gösterebildiği diş röntgeni ve tomografi rehberimizde anlatılıyor.
Çatlaklar ilerleyebilir. Tedavi edilmeyen çatlak bir dişte sinir iltihaplanabilir veya ölebilir ya da diş yarılabilir; büyük dolgulu dişler, dişlerin en sonundaki dişler ve dişlerini gıcırdatan kişiler daha yüksek risk altındadır[6]. Çatlak dişler diş hassasiyetinin nedeni de olabilir.
Ne zaman diş hekimine gitmeli?
Acil: göze veya boyna yayılan yüz şişliği, nefes alma veya yutma güçlüğü, yüksek ateş ya da durmayan kanama: 112’yi arayın (bu sayfanın başındaki kutuya bakın).
Mümkün olan en kısa sürede: yerinden çıkmış bir kalıcı diş, bulamasanız bile[2], ve ağır kırılmış bir diş[3].
Yakında: 2 günden uzun süren, ağrı kesicilerle geçmeyen ya da ısırırken ağrı, kızarık diş eti veya ağızda kötü tatla birlikte olan diş ağrısı[8]; bkz. diş ağrısı rehberimiz.
Normal randevu: ağrı yapmayan küçük bir parça kopması. Parçası kopmuş bir diş; düzeltme ve dolgu ya da kaplama için acil olmayan bir randevu gerektirir[3].
Kırık diş nasıl tedavi edilir?
Tedavi, dişin ne kadarının kaybedildiğine, sinirin etkilenip etkilenmediğine ve çatlağın köke ulaşıp ulaşmadığına bağlıdır[1][6]:
| Hasar | Olağan seçenekler |
|---|---|
| Kenarda küçük parça kopması | Düzeltme ve cilalama ya da küçük, diş renginde bir dolgu[3] |
| Süt veya tükürükte saklanmış kopan parça | Uyuyorsa parçanın yerine yapıştırılması[1] |
| Kronun daha büyük bir kısmı kaybedilmiş | Dolgu ya da dişin tamamını örten bir kaplama[1][9] |
| Ağır kırık, sinir açıkta | Kanal tedavisi, ardından genellikle kaplama[1] |
| Çatlak arka diş | Çatlağa göre: takip, yapıştırma dolgu ya da tüberkülleri örten bir restorasyon, örneğin onley veya kaplama[6] |
| Yarılmış diş veya dikey kök kırığı | Genellikle çekim; boşluk daha sonra implant, köprü veya protezle kapatılabilir[2][6] |
Çatlakta dolgu mu, kaplama mı? Çatlak bir diş için hangi restorasyon türünün daha iyi sonuç verdiğine dair net bir kanıt yoktur. Doğrudan yapıştırma dolguyla onarılan çatlak dişlerin, tüberkülleri örten bir restorasyon yapılan dişlere göre daha sonra kanal tedavisi veya yeniden onarım gerektirme olasılığı daha yüksek olabilir[6]. Çatlak bir diş restore edildikten sonra bildirilen kanal tedavisi oranları %7,7 ile %20 arasındadır[6].
Sinir etkilendiğinde. Kanal tedavisi gereken çatlak dişlerde 1 ile 5 yıl arasında %84 ile %88 arasında dişin ağızda kalma oranı bildirilmiştir. Çatlağın yanında derin diş eti cepleri, birden fazla çatlak, köke ulaşan bir çatlak ve kök içine yerleştirilmiş bir post daha kötü bir seyirle ilişkilidir[6].
Dolgu ve kaplama seçenekleri diş dolgusu çeşitleri ve zirkonyum kaplama rehberlerimizde karşılaştırılıyor. Kanal tedavisi kanal tedavisi sayfamızda anlatılıyor. Kurtarılamayan bir dişin yerine neler yapılabileceği implant ve diş köprüsü sayfalarımızda.
Yeni bir kırılma riskini azaltmak
Çok dolgulu dişler, dişlerin en sonundaki dişler ve diş sıkma veya gıcırdatma alışkanlığı olan kişilerin dişleri daha fazla çatlamaya yatkındır[6]. Avrupa Endodonti Derneği, çatlak dişi olan hastalara diş sıkma ve gıcırdatma alışkanlıklarının nasıl kontrol edileceği konusunda yol gösterilmesini önerir[6]. Gece plağını nasıl yaptığımız ve diş gıcırdatmanın dişlere etkisi diş sıkma ve gıcırdatma sayfamızda anlatılıyor. Düzenli kontroller, diş hekiminin çatlakları, aşınmış kenarları ve bozulmaya başlayan eski dolguları kırılmadan önce fark etmesini sağlar.
Kliniğimizde neleri tedavi ediyor, neleri sevk ediyoruz?
Diş Hekimi Ali Cem Ulubey ve Diş Hekimi Surur Ulubey hastalarını bizzat muayene eder ve tedavi eder; vakanız başka bir hekime devredilmez. Çocuk hastalarımızı Diş Hekimi Surur Ulubey tedavi eder. Randevusuz gelen hastaları Pazartesi–Cumartesi 09:00–19:00 arasında görüyoruz; pazar günü klinik kapalıdır ve WhatsApp yalnızca acil durumlar içindir.
| Durum | Yaptığımız |
|---|---|
| Kenarda parça kopması | Vakaya göre cilalama ya da kırılan kısma küçük bir kompozit dolgu |
| Kırık dolgu veya diş, sinir etkilenmemiş | Kompozit dolgu; ön dişlerde estetik kompozit; sinire yakınsa sinir korumalı dolgu (MTA) |
| Büyük kırık veya çatlak arka diş | Lityum disilikat (cam seramik) inley veya onley, genellikle 2–3 günde hazır; zirkonyum veya lityum disilikat kaplama |
| Sinir açıkta veya iltihaplı | Kanal tedavisi |
| Dişe kaplama gerekiyorsa | Aynı gün, 2–3 saat içinde geçici diş; tek bir kaplama genellikle 1–2 günde tamamlanır |
| Diş kurtarılamıyorsa | Çekim; yerine konabilecek seçenekler, örneğin implant ve üzerine kaplama, yazılı olarak açıklanır |
| Yerinden çıkmış diş | Klinik saatleri içinde, diş süt veya tükürük içindeyken hemen gelin |
| Dişlerin ötesinde yüz veya çene yaralanması | Hastanenin acil servisi (112’yi arayın) |
Tek bir dişe daha yakından bakmak gerektiğinde periapikal röntgen klinikte çekilir. Ücret, muayene ve röntgen sonrası, tedaviden önce yazılı olarak bildirilir.
Sık sorulan sorular
Kırık diş acil durum mudur?
Genellikle hayır. Parçası kopmuş, çatlamış veya kırılmış bir diş diş hekimi randevusu gerektirir, ancak nadiren ciddidir. İstisna, yerinden çıkmış kalıcı diştir: mümkün olan en kısa sürede, ideal olarak 30 dakika ile 1 saat içinde tedavi edilmelidir. Göze veya boyna yayılan yüz şişliği, nefes alma veya yutma güçlüğü, yüksek ateş veya durmayan kanama tıbbi acil durumdur.
Yerinden çıkan dişi ne yapmalıyım?
Dişi kökünden değil, kron kısmından tutun. Kirliyse süt, serum fizyolojik veya tükürükle nazikçe yıkayın ve yuvasına geri yerleştirmeyi deneyin, ardından temiz bir beze ısırın. Yerine girmiyorsa süt içinde veya yanağınızın içinde saklayın ve hemen diş hekimine gidin. Süt dişini asla yerine takmayın.
Çatlak dişim neden yalnızca ısırınca ağrıyor?
Isırmak çatlağı hafifçe açabilir ve baskı dişin içine ulaşır; bu, bıraktığınızda çoğu zaman geçen ani, keskin bir ağrıya yol açar. Çatlaklar dişi soğuğa karşı da hassas yapabilir. Diş hekimi çatlağı bulmak için ısırma testi ve güçlü bir ışık kullanır, bazen eski bir dolguyu söker.
Parçası kopan diş tek seansta onarılır mı?
Küçük bir parça kopması çoğu zaman tek seansta düzeltilip cilalanabilir ya da diş renginde bir dolguyla onarılabilir. Kaplama gereken bir diş daha uzun sürer: kliniğimizde geçici diş aynı gün yapılır ve tek bir kaplama genellikle 1–2 günde tamamlanır. Hangi seçeneğin uygun olduğuna muayenede karar verilir.
Kırık diş her zaman kanal tedavisi gerektirir mi?
Hayır. Kanal tedavisi, diş ağır kırılmış ve sinir açıkta kalmışsa ya da sinir daha sonra iltihaplanır veya ölürse gerekir. Parça kopmalarının ve kırıkların çoğu yalnızca dolgu, onley veya kaplamayla onarılır. Sinir daha sonra etkilenebileceği için çatlak bir diş zaman içinde yeniden kontrol edilir.
Çatlak diş kendiliğinden iyileşir mi?
Hayır. Çatlak kendiliğinden kapanmaz. Belirti vermeyen yüzeysel çatlaklar yalnızca takip edilebilir, ancak çatlaklar büyüyebilir ve çatlak bir dişi korumak için dolgu, onley veya kaplama gerekebilir. Yarılmış bir diş veya kökteki bir çatlak genellikle dişin çekilmesi gerektiği anlamına gelir.
Çağlayan Mh., Barınaklar Blv., Özen 2 Apt. No: 109A, Muratpaşa/Antalya (Lara bölgesi) · Otopark imkânı mevcuttur. · Pazartesi–Cumartesi 09:00–19:00
Kaynaklar (İngilizce)
- NHS. Chipped, broken or cracked tooth (sayfanın son incelenme tarihi 9 Ocak 2025; erişim 26 Ekim 2026). www.nhs.uk/conditions/chipped-broken-or-cracked-tooth
- NHS. Knocked-out tooth (sayfanın son incelenme tarihi 6 Şubat 2025; erişim 26 Ekim 2026). www.nhs.uk/conditions/knocked-out-tooth
- NHS. Dental treatments: broken or knocked-out tooth (sayfanın son incelenme tarihi 8 Temmuz 2026; erişim 26 Ekim 2026). www.nhs.uk/live-well/healthy-teeth-and-gums/dental-treatments
- Fouad AF, Abbott PV, Tsilingaridis G, et al. International Association of Dental Traumatology guidelines for the management of traumatic dental injuries: 2. Avulsion of permanent teeth. Dent Traumatol. 2020;36(4):331-342. PMID 32460393. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32460393
- Bourguignon C, Cohenca N, Lauridsen E, et al. International Association of Dental Traumatology guidelines for the management of traumatic dental injuries: 1. Fractures and luxations. Dent Traumatol. 2020;36(4):314-330. PMID 32475015. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32475015
- Patel S, Teng PH, Liao WC, Davis MC, et al. (European Society of Endodontology). Position statement on longitudinal cracks and fractures of teeth. Int Endod J. 2025;58(3):379-390. PMID 39840523. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39840523
- Petti S, Glendor U, Andersson L. World traumatic dental injury prevalence and incidence, a meta-analysis: one billion living people have had traumatic dental injuries. Dent Traumatol. 2018;34(2):71-86. PMID 29455471. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29455471
- NHS. Toothache (erişim 26 Ekim 2026). www.nhs.uk/symptoms/toothache
- American Dental Association, MouthHealthy. Crowns (erişim 26 Ekim 2026). www.mouthhealthy.org/all-topics-a-z/crowns
Bu yazı genel hasta bilgilendirmesidir; klinik muayenenin ve röntgenin yerini tutmaz.
Editör iletişimi: [email protected] · ulubeydental.com/tr/iletisim
