Diş Eti Hastalıkları: Gingivitis, Periodontitis, Evreler ve Tedavi
Bu sayfa genel bilgilendirmedir; muayenenin yerini tutmaz.
Diş eti hastalığı, diş eti dokusunun plak nedeniyle iltihaplanmasıdır. Erken evresi olan gingivitiste (diş eti iltihabı) diş etleri kızarır, şişer ve fırçalarken kanar; iyi bir temizlikle geri döndürülebilir[1][2]. Tedavi edilmezse dişi tutan doku ve kemiği yıkan periodontitise ilerleyebilir; periodontitis I–IV arası evrelerle tanımlanır[3][4]. Tedavi adım adım ilerler: günlük temizlik ve risk etkenlerinin kontrolü, diş eti altının profesyonel temizliği, gerektiğinde cerrahi, ardından destekleyici bakım[5]. Antalya Muratpaşa’daki kliniğimizde diş taşı temizliği, diş eti küretajı ve flep operasyonu yapılır.
- 1. Diş eti hastalığı nedir?
- 2. Gingivitis ve periodontitis farkı
- 3. Belirtiler ve ne zaman diş hekimine gitmeli?
- 4. Periodontitisin evreleri ve dereceleri
- 5. Nedenler ve risk etkenleri
- 6. Diş eti hastalığı nasıl tedavi edilir?
- 7. Evde yapabilecekleriniz
- 8. Diş eti hastalığı, implantlar ve köprüler
- 9. Kliniğimizde diş eti tedavisi
- 10. Sık sorulan sorular
- 11. Kaynaklar
Diş eti hastalığı nedir?
Diş eti hastalığına, dişlerin üzerinde biriken ve bakterilerden oluşan yapışkan bir tabaka olan plak yol açar. Plak fırçalayarak ve diş aralarını temizleyerek uzaklaştırılmazsa birikir ve diş etlerini tahriş eder[1]. Diş etleri kızarır, şişer, hassaslaşır ve kanar[1].
Diş hekimleri iki durumu birbirinden ayırır. Gingivitis, yalnızca diş etiyle sınırlı iltihaptır. Periodontitis ise yıkıcı biçimdir: diş etinin dişe tutunması ve kökü çevreleyen kemik kaybedilir[3]. 2017 Dünya Çalıştayı sınıflaması, eskiden “kronik” ve “agresif” periodontitis denen biçimleri tek bir ad altında, periodontitis olarak toplar ve evre ile dereceye göre tanımlar[3].
Gingivitisten sonra ve tedavi edilmiş periodontitisten sonra diş eti sağlığı yeniden kazanılabilir. Ancak periodontitis geçirmiş bir kişide, diş etleri yeniden sağlıklı görünse bile hastalığın tekrarlama riski yüksek kalır ve takip gerekir[2].
Asıl şikâyetiniz kanayan, şişen veya ağrıyan diş etleriyse diş eti kanaması rehberimiz olası nedenleri ve ne zaman harekete geçmeniz gerektiğini anlatır.
Gingivitis ve periodontitis farkı
| Gingivitis | Periodontitis | |
|---|---|---|
| Etkilenen doku | Yalnızca diş eti[2] | Diş eti, dişi tutan lifler ve kökü çevreleyen kemik[3] |
| Tipik belirtiler | Fırçalarken kanayan, kırmızı ve şiş diş etleri[1][2] | Kanama, diş etlerinin geri çekilmesi, ağız kokusu, sallanan dişler[1] |
| Geri döndürülebilir mi? | Evet: tedaviden sonra diş eti sağlığı yeniden kazanılabilir[2] | Diş etleri yeniden sağlıklı olabilir, ancak azalmış bir destek üzerinde; kişinin riski yüksek kalır ve takip gerekir[2] |
| Nasıl değerlendirilir? | Esas olarak sondalamada kanama[2] | Cep derinlikleri, ataşman (tutunma) kaybı, röntgenler; evre (I–IV) ve derece (A–C) ile tanımlanır[4] |
| Ana tedavi | Daha iyi günlük temizlik ve profesyonel temizlik[1] | Adım adım tedavi: diş eti altının temizliği, gerektiğinde cerrahi, destekleyici bakım[5] |
Belirtiler ve ne zaman diş hekimine gitmeli?
NHS (İngiltere ulusal sağlık hizmeti) diş eti hastalığının belirtilerini şöyle sıralar[1]:
- fırçalarken, diş ipi kullanırken veya elma gibi sert yiyecekler yerken kanayan diş etleri;
- şiş, kırmızı ve hassas diş etleri.
Diş eti hastalığı ağız kokusuna ve ağızda kötü bir tada, diş etlerinin çekilmesine, dişlerin sallanmasına veya düşmesine ve diş apsesine yol açabilir[1]. Erken diş eti hastalığı çoğu zaman ağrı yapmaz; bu yüzden göz ardı edilmesi kolaydır.
Acil bir randevu isteyin: diş eti hastalığına çok ağrılı ve şiş diş etleri, sallanan veya düşen dişler, ağızda yaralar veya kırmızı lekeler ya da ağızda veya dudakta bir kitle eşlik ediyorsa[1].
Normal bir randevu alın: diş etleriniz fırçalarken veya sert yiyecekler yerken kanıyorsa, diş etleriniz ağrılı ve şişse ya da ağız kokunuz varsa[1].
İyileşmeyen kırmızı veya beyaz bir leke diş eti hastalığı olarak tedavi edilmez: kliniğimizde bu tür lezyonları ileri inceleme için bir üniversite diş hekimliği fakültesine yönlendiririz.
Diş etinde iltihaplı, ağrılı bir şişlik periodontal apse olabilir: diş eti cebinde biriken ve dokuyu hızla yıkan akut bir iltihap toplanmasıdır[3]. Vakit kaybetmeden diş hekimine görünmek gerekir.
Periodontitisin evreleri ve dereceleri
2017 sınıflamasından bu yana periodontitis iki boyutta tanımlanır[4]:
| Boyut | Neyi tanımlar? | Neye dayanır? |
|---|---|---|
| Evre I–IV | Hastalığın ne kadar ağır ve tedavisinin ne kadar karmaşık olduğu | Kök uzunluğuna göre destek kaybı, periodontitis nedeniyle kaybedilen dişler, cep derinliği, kemik defektleri, kök çatalı (furkasyon) tutulumu, diş sallantısı ve çiğneme sorunları[4] |
| Yaygınlık | Lokalize veya yaygın (generalize) | Kaç dişin etkilendiği[4] |
| Derece A–C | Hastalığın ne hızla ilerlediği: yavaş, orta veya hızlı | İlerleme hızına ilişkin doğrudan veya dolaylı kanıt; risk etkenleri dereceyi değiştirmek için kullanılır[4] |
Evre ve derece, diş hekimi tarafından muayene, cep ölçümleri ve röntgenlere göre belirlenir. Daha yüksek bir evre umutsuz bir tablo değil, daha karmaşık bir tedavi planı anlamına gelir.
Evreleme tedaviye de yön verir: EFP (Avrupa Periodontoloji Federasyonu) kılavuzu evre I–III’ü, evre yükseldikçe yoğunlaşan adım adım bir yaklaşımla ele alır[5].
Nedenler ve risk etkenleri
Nedeni plaktır. Uzaklaştırılmayan plak diş etlerini tahriş eder[1]. Diğer etkenler, bir kişinin plağa ne kadar güçlü tepki verdiğini ve hastalığın ne hızla ilerlediğini değiştirir[2][4]:
- Sigara: ileriye dönük çalışmaların birleştirilmiş verileri, sigaranın periodontitis riskini yaklaşık %85 artırdığını gösterir[7].
- Diyabet: NHS, özellikle tip 2 diyabeti olanlara düzenli kontrol önerir[1]. Diyabet ile diş eti hastalığı arasındaki iki yönlü ilişki sistemik hastalıklar ve ağız sağlığı rehberimizde anlatılmaktadır.
- Hamilelik: NHS, hamilelikte de özellikle düzenli kontrol önerir[1].
- Yaş: şiddetli periodontitis yaşamın üçüncü ve dördüncü on yılı arasında belirgin biçimde artar; yeni vakaların en sık görüldüğü yaş 38 civarıdır[6].
Küresel Hastalık Yükü 2010 verilerinde şiddetli periodontitis, yaşa göre standartlaştırılmış %11,2 yaygınlıkla dünyada en sık görülen altıncı durumdur[6].
Diş eti hastalığı nasıl tedavi edilir?
Diş eti hastalığının tedavisi, hastalığın ne kadar ağır olduğuna bağlıdır[1]. Avrupa Periodontoloji Federasyonu’nun (EFP) S3 kılavuzu adım adım bir yaklaşım tanımlar[5]:
1. adım: temizlik alışkanlıkları ve risk etkenleri
Daha iyi günlük temizlik, diş eti çizgisinin üstündeki plak ve diş taşının temizlenmesi, sigara ve diyabet gibi risk etkenlerinin kontrolü[5].2. adım: diş eti altının temizliği
Diş eti çizgisinin altında aletle temizlik (çoğu zaman derin temizlik veya kök yüzeyi temizliği denir); ek tedavilerle ya da onlarsız[5].3. adım: gerektiğinde cerrahi
Evreye ve etkilenen bölgelere göre farklı türde diş eti (periodontal) cerrahisi[5].4. adım: destekleyici bakım
Elde edilen sonucu zaman içinde korumak için düzenli destekleyici periodontal bakım[5].
NHS, erken diş eti hastalığı için temizlik önerilerini (örneğin ara yüz fırçaları), sigarayı bırakmayı ve profesyonel bir temizliği sayar. İleri diş eti hastalığı için ise diş eti altının derin temizliğini, antibiyotikleri, bazı dişlerin çekilmesini ve diş eti cerrahisini sıralar[1]. Antibiyotik ancak diş hekimi muayeneden sonra yazarsa kullanılır.
Evde yapabilecekleriniz
NHS’nin diş eti hastalığını önlemeye yönelik önerileri[1]:
- günde en az iki kez florlu diş macunuyla fırçalayın; fırçaladıktan sonra macunu tükürün, ağzınızı suyla çalkalamayın;
- diş aralarınızı her gün diş ipi veya ara yüz fırçasıyla temizleyin;
- fırçaladıktan hemen sonra gargara kullanmayın;
- sigara içmeyin;
- düzenli kontrole gidin.
Diş araları. 35 çalışmayı kapsayan bir Cochrane derlemesi, fırçalamaya ek olarak diş ipi kullanmanın gingiviti azaltabileceğine ve ara yüz fırçalarının gingiviti diş ipinden daha fazla azaltabileceğine dair düşük kesinlikte kanıt bulmuştur[8]. Ara yüz fırçası sığan yerlerde ilk tercih olabilir; diş ipi ise sıkı temas noktalarına uygundur.
Elektrikli mi, manuel mi? 56 çalışmayı kapsayan bir Cochrane derlemesi, elektrikli diş fırçalarının plağı ve gingiviti manuel fırçalardan biraz daha fazla azalttığını bulmuştur (gingivitiste kısa vadede yaklaşık %6, uzun vadede %11); ancak bu farkın klinik önemi belirsizdir[9]. Fırçanın türünden çok teknik ve düzenli alışkanlık önemlidir.
Diş eti hastalığı, implantlar ve köprüler
İmplantlarda da benzer bir sorun gelişebilir. İmplant çevresi mukozitte (peri-implant mukozit) ana belirti nazik sondalamada kanamadır ve nedeni plaktır. Peri-implantitiste buna implant çevresindeki kemiğin giderek kaybı eklenir[10].
Dişlerini diş eti hastalığı nedeniyle kaybetmiş kişilere de implant yapılabilir; ancak önce diş eti hastalığının tedavi edilmiş ve kontrol altında olması gerekir. Ayrıntılar için kimler implant yaptırabilir rehberimize bakabilirsiniz. Başarısız bir implantın uyarı işaretleri başarısız implant belirtileri yazımızda anlatılmaktadır.
Kliniğimizde diş eti tedavisi
İki diş hekimimiz, Diş Hekimi Ali Cem Ulubey ve Diş Hekimi Surur Ulubey, hastalarını bizzat muayene eder ve tedavi eder; tedavinizi iki hekim bizzat planlar, yapar ve takip eder; tedavi aşamaları arasında vakanız başka bir hekime devredilmez.
- Muayene: diş etleri, cepler ve dişler kontrol edilir; her hastamıza panoramik röntgen çekilir, bir dişe daha yakından bakmak gerektiğinde klinikte periapikal röntgen alınır.
- Diş taşı temizliği: diş taşı temizliği ve cila tek randevuda yapılır. Ayrıntılar diş taşı temizliği sayfamızdadır.
- Diş eti altında: çeyrek çene başına diş eti küretajı; ceplerin kaldığı bölgelerde çeyrek çene başına flep operasyonu.
- Sigara: diş eti cerrahisinden önce sigarayı mümkün olduğunca erken, ideal olarak en az 4 hafta önce bırakmanızı istiyoruz; bırakamıyorsanız olabildiğince azaltın (en fazla günde 6–8 sigara istiyoruz). İşlemden sonra yara kapanana kadar en az 1 hafta sigara içmeyin.
- Evde bakım: hangi ara yüz fırçalarının size uyduğunu ve diş ipinin nerede daha iyi çalıştığını gösteririz.
- Takip: tedaviden sonra 30., 90. ve 365. günlerde WhatsApp’tan size ulaşırız; kontrol aralıkları muayenede sizinle birlikte belirlenir.
- İmplant veya kaplamadan önce: yeni tedavinin sağlam bir zemin üzerinde başlaması için önce diş eti hastalığı tedavi edilir.
Ücret, muayene ve röntgen sonrası, tedaviden önce yazılı olarak bildirilir. Randevusuz gelen hastalarımızı da Pazartesi–Cumartesi 09:00–19:00 arasında kabul ediyoruz.
Sık sorulan sorular
Diş eti iltihabı (gingivitis) geçer mi?
Evet. Gingivitis yalnızca diş etiyle sınırlı bir iltihaptır ve buna yol açan plak temizlenip kontrol altında tutulduğunda diş eti sağlığı yeniden kazanılabilir. Bunun için günde iki kez florlu diş macunuyla fırçalamak, diş aralarını her gün temizlemek ve profesyonel bir temizlik gerekir. İltihap yatıştıkça kanama genellikle azalır; azalmıyorsa diş hekimine görünün.
Periodontitis tamamen iyileşir mi?
Periodontitis tedavi edilip durdurulabilir ve diş etleri yeniden sağlıklı hâle gelebilir. Ancak daha önce kaybedilen destek azalmış olarak kalır ve periodontitis geçirmiş bir kişide hastalığın tekrarlama riski yüksektir. Bu yüzden destekleyici bakım ve düzenli kontroller isteğe bağlı bir ek değil, tedavinin bir parçasıdır.
Diş eti hastalığı dişlerin dökülmesine yol açar mı?
Açabilir. NHS, sallanan ve düşen dişleri diş eti hastalığının sonuçları arasında sayar. Tedavinin amacı destek kaybını durdurarak dişlerinizi korumaktır. Ne kadarının korunabileceği hastalığın evresine bağlıdır; evreyi diş hekimi cep ölçümleri ve röntgenlerle değerlendirir.
Diş eti tedavisi kaç seansta yapılır?
Diş taşı temizliği tek randevuda yapılır. Diş eti altının temizliği (küretaj) çeyrek çene başına yapıldığı için randevu sayısı kaç çeyreğin tedavi gerektirdiğine bağlıdır; cepler kalırsa flep operasyonu da çeyrek çene başına planlanır. Muayeneden sonra hangi bölgelerin tedavi gerektirdiğini söyleriz. Ücret, muayene ve röntgen sonrası, tedaviden önce yazılı olarak bildirilir.
Diş eti hastalığım varsa implant yaptırabilir miyim?
Çoğu zaman evet, ancak diş eti hastalığı tedavi edilip kontrol altına alınmadan önce değil. Periodontitis geçmişi, implantları etkileyebilen iltihap ve kemik kaybı olan peri-implantitis riskini artırır. Önce diş eti tedavisi, evde iyi temizlik ve düzenli kontroller gelir; implant tedavisine ne zaman başlanabileceğine diş hekimi muayenede karar verir.
Elektrikli diş fırçası diş eti hastalığına iyi gelir mi?
Biraz yardımcı olabilir. Bir Cochrane derlemesi, elektrikli diş fırçalarının plağı ve gingiviti manuel fırçalardan biraz daha fazla azalttığını, ancak bu farkın klinik öneminin belirsiz olduğunu bulmuştur. Günde iki kez iyi fırçalamak ve diş aralarını her gün temizlemek, fırçanın türünden daha önemlidir.
Çağlayan Mh., Barınaklar Blv., Özen 2 Apt. No: 109A, Muratpaşa/Antalya (Lara bölgesi) · Otopark imkânı mevcuttur. · Pazartesi–Cumartesi 09:00–19:00
Kaynaklar (İngilizce)
- NHS. Gum disease (son inceleme 20 Nisan 2026; erişim 26 Ekim 2026). www.nhs.uk/conditions/gum-disease
- Chapple ILC, Mealey BL, Van Dyke TE, et al. Periodontal health and gingival diseases and conditions on an intact and a reduced periodontium: consensus report of workgroup 1 of the 2017 World Workshop. J Periodontol. 2018;89 Suppl 1:S74-S84. PMID 29926944. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29926944
- Papapanou PN, Sanz M, Buduneli N, et al. Periodontitis: consensus report of workgroup 2 of the 2017 World Workshop on the Classification of Periodontal and Peri-Implant Diseases and Conditions. J Periodontol. 2018;89 Suppl 1:S173-S182. PMID 29926951. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29926951
- Tonetti MS, Greenwell H, Kornman KS. Staging and grading of periodontitis: framework and proposal of a new classification and case definition. J Periodontol. 2018;89 Suppl 1:S159-S172. PMID 29926952. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29926952
- Sanz M, Herrera D, Kebschull M, et al.; EFP Workshop Participants. Treatment of stage I-III periodontitis: the EFP S3 level clinical practice guideline. J Clin Periodontol. 2020;47 Suppl 22:4-60. PMID 32383274. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32383274
- Kassebaum NJ, Bernabé E, Dahiya M, et al. Global burden of severe periodontitis in 1990-2010: a systematic review and meta-regression. J Dent Res. 2014;93(11):1045-1053. PMID 25261053. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25261053
- Leite FRM, Nascimento GG, Scheutz F, López R. Effect of smoking on periodontitis: a systematic review and meta-regression. Am J Prev Med. 2018;54(6):831-841. PMID 29656920. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29656920
- Worthington HV, MacDonald L, Poklepovic Pericic T, et al. Home use of interdental cleaning devices, in addition to toothbrushing, for preventing and controlling periodontal diseases and dental caries. Cochrane Database Syst Rev. 2019;4:CD012018. PMID 30968949. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30968949
- Yaacob M, Worthington HV, Deacon SA, et al. Powered versus manual toothbrushing for oral health. Cochrane Database Syst Rev. 2014;(6):CD002281. PMID 24934383. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24934383
- Berglundh T, Armitage G, Araujo MG, et al. Peri-implant diseases and conditions: consensus report of workgroup 4 of the 2017 World Workshop. J Periodontol. 2018;89 Suppl 1:S313-S318. PMID 29926955. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29926955
Bu yazı genel hasta bilgilendirmesidir; klinik muayenenin ve röntgenin yerini tutmaz. Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.
Editör iletişimi: [email protected] · ulubeydental.com/tr/iletisim
