Diş Dolgusu Çeşitleri: Kompozit, Amalgam ve Seramik İnley
Dolgu, çürüğün dişte açtığı boşluğu onarır[4]. Başlıca türleri diş renginde kompozit dolgu ve amalgamdır (cıva, gümüş, kalay ve bakır karışımı)[4]; büyük boşluklar laboratuvarda üretilen seramik inleylerle de onarılabilir[5]. Çalışmalar kompozit dolguların amalgamdan daha sık başarısız olduğunu, bunun da çoğunlukla kenarlarda yeni çürük oluşmasından kaynaklandığını gösterir[1]; ancak Antalya Muratpaşa’daki kliniğimizde amalgam dolgu hiç yapılmaz: kompozit dolgu (standart, sinir korumalı ve ön dişlerde estetik kompozit) ve büyük boşluklar için seramik inley kullanırız.
- 1. Diş dolgusu nedir?
- 2. Dolgu çeşitlerinin karşılaştırması
- 3. Kompozit mi, amalgam mı? Bilimsel veriler
- 4. Dolgu ne kadar dayanır?
- 5. Derin dolgular ve sinir koruma (pulpa kaplama)
- 6. Dolgu düştü veya kırıldı: ne yapmalı?
- 7. Dolgu nasıl yapılır?
- 8. Kliniğimizde dolgu
- 9. Sık sorulan sorular
- 10. Kaynaklar
Diş dolgusu nedir?
Dolgu, çürük veya hasar nedeniyle kaybedilen diş dokusunun yerini alır. Diş hekimi çürük kısmı temizler, boşluğu şekillendirir ve doldurur; böylece diş yeniden normal çiğneyebilir ve çürük ilerleyemez[4]. Çürük yüzeyi delip bir boşluk oluşturduysa genellikle dolgu gerekir; henüz delik oluşmamış çok erken çürük bazen florla durdurulabilir[6].
Dolgular direkt olabilir, yani tek randevuda dişin içinde oluşturulur (kompozit, amalgam); ya da indirekt olabilir, yani laboratuvarda üretilip sonra yapıştırılır (seramik inley ve onleyler). Diş hekiminiz türü klinik ihtiyacınıza göre önerir[4].
Dolgu çeşitlerinin karşılaştırması
| Tür | Malzeme | Tipik kullanım | Kliniğimizde |
|---|---|---|---|
| Kompozit (beyaz) dolgu | Dişe yapıştırılan ve bir ışık cihazıyla sertleştirilen, diş renginde reçine | Ön ve arka dişlerde küçük ve orta boy boşlukların çoğu | Evet: standart kompozit ve ön dişlerde estetik kompozit |
| Sinir korumalı kompozit dolgu | Koruyucu bir MTA tabakası üzerine kompozit | Sinire yakın derin çürük | Evet |
| Amalgam (gümüş) dolgu | Cıva, gümüş, kalay ve bakır karışımı[4] | Arka dişler; bazı ülkelerde hâlâ yaygın | Hiç yapılmaz. Eski amalgam dolgular istek üzerine veya gerektiğinde değiştirilir |
| Seramik inley veya onley | Laboratuvarda üretilip yapıştırılan cam seramik (lityum disilikat) | Arka dişlerde büyük boşluklar veya büyük eski dolgular | Evet: genellikle 2–3 günde hazır |
Kompozit mi, amalgam mı? Bilimsel veriler
2021 tarihli Cochrane derlemesi arka dişlerde kompozit ve amalgam dolguları karşılaştırmıştır. İki paralel gruplu çalışmada (921 çocukta 1.645 kompozit ve 1.365 amalgam dolgu) kompozit dolguların başarısızlık riski neredeyse iki kat (risk oranı 1,89), kenarlarda yeni çürük riski çok daha yüksek (risk oranı 2,14) bulunmuş; dolgunun kırılma riski ise daha yüksek bulunmamıştır. Yazarlar bu kanıtın kesinliğini düşük olarak değerlendirmiştir[1].
Güvenlik konusunda derleme, iki malzeme arasında klinik açıdan önemli bir fark olmadığına dair çok düşük kesinlikte kanıt bulmuştur; amalgam dolgusu olan çocuklarda idrardaki cıva düzeyleri daha yüksek, ancak bilinen toksik düzeylerin altındadır[1]. Derleme ayrıca, Ağustos 2017’den beri yürürlükte olan ve ülkeleri diş amalgamı dahil cıva kullanımını azaltmaya yükümlü kılan uluslararası Minamata Cıva Sözleşmesi’ne de değinir[1].
Kliniğimizde amalgam dolgu yapmıyoruz. Kompozit dolgu dişe yapışır ve rengine uyar; uzun ömürlü olma şansını artırmak için dişi rubber dam (lastik örtü) ile izole ederek yerleştiririz ve büyük bir boşluğun çok büyük bir dolgu yerine inleyle onarılmasını öneririz. Sağlam amalgam dolguları rutin olarak değiştirmeyiz; istek üzerine ya da dolgunun çevresinde çürük veya çatlak gibi klinik bir neden olduğunda değiştiririz.
Dolgu ne kadar dayanır?
Belirli bir ömrü yoktur. En az 5 yıl izlenen 2.816 arka diş kompozit dolgusunu inceleyen bir meta-analiz, başarısızlığın başlıca nedenlerinin yeni çürük ve kırık olduğunu bulmuştur. Başarısızlık riski çürük riski yüksek kişilerde ve daha fazla diş yüzeyini kaplayan dolgularda belirgin olarak daha yüksektir[2]. Pratikte en uzun dayananlar, yeni çürüğün az görüldüğü bir ağızdaki küçük dolgulardır.
Boşluk çok büyükse laboratuvarda üretilen seramik bir inley veya onley çoğu zaman daha dayanıklı bir seçenektir: bir meta-analiz, seramik inley, onley ve overleylerin 10 yıl sonra sağkalımını %91 olarak tahmin etmiştir[5].
Derin dolgular ve sinir koruma (pulpa kaplama)
Çürük dişin derinlerine ulaştığında diş hekimi pulpayı (siniri ve damarları) canlı tutmaya çalışır. Avrupa Endodonti Derneği, derin çürüklerin tedavisinde temel amaçlar olarak pulpanın sağlıklı ve canlı hâlde korunmasını ve en az girişimsel, biyolojik temelli tedaviyi sayar[3].
Kliniğimizde çürük pulpaya yaklaştığında kompozitin altına koruyucu bir MTA (mineral trioksit agregat) tabakası yerleştiririz. Buna pulpa kaplama (sinir korumalı dolgu) denir. Pulpa geri dönüşü olmayacak şekilde iltihaplanmış veya enfekte olmuşsa diş bunun yerine kanal tedavisi gerektirir. Hangisinin gerektiğine yalnızca muayene, röntgen ve dişin tepkisi karar verir.
Dolgu düştü veya kırıldı: ne yapmalı?
Düşen veya kırılan bir dolgu nadiren acil durumdur; ancak açıkta kalan diş daha zayıftır ve yemek artığı tutabilir. Diş hekimine gidene kadar:
- Bölgeyi temiz tutun: nazikçe fırçalayın ve yemekten sonra ağzınızı çalkalayın.
- Diğer taraftan çiğneyin; çok sert veya yapışkan yiyeceklerden kaçının.
- Ağrınız varsa, hekiminiz veya eczacınız aksini söylemediyse reçetesiz bir ağrı kesiciyi kutusunda yazdığı şekilde kullanmak yardımcı olabilir. Diş etine aspirin veya herhangi bir tablet koymayın.
- Dişten kopan büyük bir parça varsa saklayın ve yanınızda getirin.
NHS, kırık bir diş için acil olmayan bir diş hekimi randevusu önerir; diş törpülenip düzeltilebilir ve dolgu yapılabilir ya da kaplama takılabilir[4]. Düşen bir dolgu için yalnızca yeni bir dolgu yeterli olabilir; dişin daha büyük bir kısmı kırıldıysa inley veya kaplama gerekebilir.
Bu sayfa genel bilgilendirmedir; muayenenin yerini tutmaz.
Ön dişte küçük kenar kırığı: kenardan yalnızca küçük bir parça kırıldıysa, vakaya göre kırık kısmı cilalarız ya da küçük bir kompozitle onarırız. Sağlıklı mineyi estetik amaçla yeniden şekillendirmeyiz.
Dolgu nasıl yapılır?
Muayene ve röntgen
Dişi ve çürüğün derinliğini röntgende kontrol ederiz; her hastamızın panoramik röntgeni çekilir, gerektiğinde klinikte periapikal röntgen alırız.Lokal anestezi
Herhangi bir aşındırmadan önce diş uyuşturulur.İzolasyon
Kompozit yapıştırılırken dişi kuru tutan rubber dam (lastik örtü) izolasyonu kullanırız.Çürüğün temizlenmesi ve yapıştırma
Çürük temizlenir, bir bağlayıcı (bonding) uygulanır ve kompozit katmanlar hâlinde yerleştirilip ışıkla sertleştirilir.Şekillendirme ve cila
Dolgu kapanışınıza göre şekillendirilir ve cilalanır.
Kliniğimizde kompozit dolgu genellikle tek randevuda tamamlanır.
Kliniğimizde dolgu
Dolguları Diş Hekimi Ali Cem Ulubey veya Diş Hekimi Surur Ulubey bizzat yapar; tedavinizi iki hekim bizzat planlar, yapar ve takip eder; tedavi aşamaları arasında vakanız başka bir hekime devredilmez.
- Malzemeler: diş renginde kompozitler; sinir koruma için MTA.
- Ekipman: rubber dam izolasyonu ve ışıkla sertleştirme cihazı.
- Büyük boşluklar: ağız içi tarayıcıyla ölçüsü alınan ve iş ortağı laboratuvarımızda üretilen cam seramik inley ve onleyler.
- Amalgam yok: amalgam dolgu hiç yapmayız; eski amalgam dolgular istek üzerine veya gerektiğinde kompozit ya da inleyle değiştirilir.
- Çocuklar: çocuk hastalarımızı Diş Hekimi Surur Ulubey tedavi eder; çocuk uyum gösterirse genellikle 5–6 yaştan itibaren.
Ücret, muayene ve röntgen sonrası, tedaviden önce yazılı olarak bildirilir. Kliniğimizdeki diğer tedaviler genel diş hekimliği sayfamızda yer alır.
Sık sorulan sorular
Arka diş için hangi dolguyu seçmeliyim?
Boşluğun büyüklüğüne bağlıdır. Küçük ve orta boy boşluklarda diş renginde kompozit kullanırız. Çalışmalarda amalgam kompozitten daha az başarısız olmuştur, ancak kliniğimizde amalgam dolgu yapılmaz. Büyük bir boşluk veya büyük bir eski dolgu için laboratuvarda üretilen seramik bir inley veya onley çoğu zaman daha dayanıklıdır. Dişinize hangisinin uygun olduğuna muayene ve röntgen karar verir.
Eski amalgam dolgularımı değiştirmeli miyim?
Otomatik olarak değil. Cochrane derlemesi, çok düşük kesinlikte kanıta dayanarak, amalgam ile kompozit arasında klinik açıdan önemli bir güvenlik farkı bulmamıştır. Eski amalgam dolguları istek üzerine ya da dolgunun çevresinde çürük veya çatlak gibi klinik bir neden olduğunda, boşluğun büyüklüğüne göre kompozit veya seramik inleyle değiştiririz.
Beyaz dolgu ne kadar dayanır?
Belirli bir ömrü yoktur. Arka diş kompozit dolguları üzerine yapılan araştırmalar, başarısızlığın başlıca nedenlerinin yeni çürük ve kırık olduğunu; daha fazla yüzeyi kaplayan dolgularda ve çürük riski yüksek hastalarda başarısızlığın daha sık görüldüğünü gösterir. Florlu diş macunuyla fırçalamak, diş aralarını temizlemek ve düzenli kontroller dolgunun ömrüne yardımcı olur.
Pulpa kaplama nedir, ne zaman gerekir?
Pulpa kaplama, çürük dişin canlı siniri olan pulpaya çok yaklaştığında pulpanın üzerine koruyucu bir tabaka yerleştirilmesidir. Amaç dişi canlı tutmak ve kanal tedavisinden kaçınmaktır. Kliniğimizde bunun için MTA kullanırız. Pulpa geri dönüşü olmayacak şekilde iltihaplanmışsa kanal tedavisi gerekir.
Dolgum düştü. Ne yapmalıyım?
Diş hekimine gidene kadar bölgeyi temiz tutun, diğer taraftan çiğneyin ve sert veya yapışkan yiyeceklerden kaçının. Aksi söylenmediyse reçetesiz bir ağrı kesiciyi kutusunda yazdığı şekilde kullanmak yardımcı olabilir. Pazartesi–Cumartesi 09:00–19:00 arası hasta kabul ediyoruz; ağrısı olan hastalar mesai saatleri içinde aynı gün görülür ve kompozit dolgu genellikle tek randevuda tamamlanır.
Dolgu yaptırmak acıtır mı?
Herhangi bir aşındırmadan önce diş lokal anesteziyle uyuşturulur; bu yüzden çoğu hasta ağrıdan çok basınç ve titreşim hisseder. Rahatsızlık hissederseniz diş hekiminize söyleyin, tedaviye ara verilebilir. Diş hekimine gitmek sizi geriyorsa, başlamadan önce her adımı birlikte konuşabilir ve bir “dur” işaretinde anlaşabiliriz.
Çağlayan Mh., Barınaklar Blv., Özen 2 Apt. No: 109A, Muratpaşa/Antalya (Lara bölgesi) · Otopark imkânı mevcuttur. · Pazartesi–Cumartesi 09:00–19:00
Kaynaklar (İngilizce)
- Worthington HV, Khangura S, Seal K, et al. Direct composite resin fillings versus amalgam fillings for permanent posterior teeth. Cochrane Database Syst Rev. 2021;8:CD005620. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34387873
- Opdam NJ, van de Sande FH, Bronkhorst E, et al. Longevity of posterior composite restorations: a systematic review and meta-analysis. J Dent Res. 2014;93(10):943-949. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25048250
- European Society of Endodontology (Duncan HF, Galler KM, Tomson PL, et al.). European Society of Endodontology position statement: management of deep caries and the exposed pulp. Int Endod J. 2019;52(7):923-934. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30664240
- NHS. Dental treatments (son inceleme 8 Temmuz 2026; erişim 25 Ekim 2026). www.nhs.uk/live-well/healthy-teeth-and-gums/dental-treatments
- Morimoto S, Rebello de Sampaio FB, Braga MM, Sesma N, Özcan M. Survival rate of resin and ceramic inlays, onlays, and overlays: a systematic review and meta-analysis. J Dent Res. 2016;95(9):985-994. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27287305
- NHS. Tooth decay (erişim 25 Ekim 2026). www.nhs.uk/conditions/tooth-decay
Bu yazı genel hasta bilgilendirmesidir; klinik muayenenin ve röntgenin yerini tutmaz. Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.
Editör iletişimi: [email protected] · ulubeydental.com/tr/iletisim
