Diş Hekimliği Sözlüğü: A’dan Z’ye Diş Terimleri

Bu sayfa genel bilgilendirmedir; muayenenin yerini tutmaz.

A

Abutment

İmplant ile üzerindeki kaplama, köprü veya protez arasındaki bağlantı parçası. Hazır (standart) abutment’lar fabrikada üretilir; kişiye özel abutment’lar tek bir hasta için tasarlanır; çok üniteli (multi-unit) abutment’lar ise All-on-4 gibi tam çene vakalarında implant açılarını düzeltir.
Ayrıntılı bilgi: Diş implantı

Ağız içi tarayıcı

Dişlerin ve diş etlerinin üç boyutlu dijital modelini çıkaran el tipi bir kamera; klasik ölçü kaşıklarının çoğunun yerini alır. Kliniğimizde ölçüler ağız içi tarayıcıyla alınır; tarama kaplama, lamina, inley ve implant üstü restorasyonların tasarımında kullanılır ve iş ortağı laboratuvarımızla dijital olarak paylaşılabilir.

Ağız kokusu (halitozis)

Nefesin kötü kokması. Sık nedenleri arasında keskin kokulu yiyecek ve içecekler, diş eti hastalığı, dişlerdeki çürük boşluklar, enfeksiyon ve sigara vardır; ağız kuruluğu, bademcik iltihabı ve mide asidi geri kaçışı gibi bazı tıbbi durumlar da ağız kokusuna yol açabilir ^[11]. Dişleri, dili ve diş aralarını temizlemek yardımcı olur; geçmeyen ağız kokusu için diş hekimi kontrolü gerekir.

Ağız yarası (aft)

Ağız içinde küçük, ağrılı bir yara. Ağız yaralarının çoğu bir iki hafta içinde kendiliğinden iyileşir. Bir yara 3 haftadan uzun sürüyorsa, sık sık tekrarlıyorsa veya her zamankinden farklı görünüyorsa bir diş hekimine ya da hekime görünün ^[10].

All-on-4

Bir çenede dört implant üzerine vidalanan sabit tam çene köprü. Arkadaki iki implant sinüsten veya sinirden kaçınmak için çoğu zaman eğimli yerleştirilir. Dört implantın yeterli olup olmadığına 3D tomografi (CBCT) ve muayene karar verir.
Ayrıntılı bilgi: All-on-4 diş implantı

All-on-6

All-on-4 ile aynı tam çene ilkesi; ancak bir çenedeki sabit köprüyü altı implant taşır. Hangisinin uygun olduğu kemik hacmine, kemik kalitesine ve çiğneme kuvvetlerine bağlıdır ve planlamadan önce 3D tomografi (CBCT) üzerinde değerlendirilir.
Ayrıntılı bilgi: All-on-6 diş implantı

Alveol kemiği

Üst ve alt çenede diş köklerini taşıyan kemik bölümü. Bir diş çekildikten sonra bu kemik sırtının şekli değişir; genişlik ve yükseklik kaybedebilir, bu da sonraki implant tedavisini zorlaştırabilir ^[7]. 3D tomografide (CBCT) ölçülen hacmi, implantın doğrudan yerleştirilip yerleştirilemeyeceğine ya da önce kemik tozu (greft) gerekip gerekmediğine karar verdirir.

Apikal rezeksiyon (kök ucu ameliyatı)

Kök ucunda yapılan cerrahi işlem: enfekte doku ve kökün uç kısmı alınır, kök ucu kapatılır. Kanal tedavisinden sonra enfeksiyon sürüyorsa ve kanal tedavisinin yenilenmesi daha iyi bir seçenek değilse gündeme gelir.
Ayrıntılı bilgi: Kanal tedavisi

Apse (diş apsesi)

Bakteriyel bir enfeksiyon nedeniyle dişte veya diş etinde iltihap (irin) birikmesi. Tipik belirtiler şiddetli diş ağrısı, kızarıklık, yüzde veya çenede şişlik, ağızda kötü tat ve bazen yüksek ateştir. Diş apsesi kendiliğinden geçmez ve diş tedavisi gerektirir ^[9]. Göze veya boyna yayılan şişlik ya da nefes alma veya yutma güçlüğü acil durumdur.

B

Bruksizm (diş sıkma ve gıcırdatma)

Dişlerin sıkılması veya gıcırdatılması ve/veya alt çenenin kasılması ya da itilmesiyle seyreden, tekrarlayan çene kası aktivitesi; uluslararası uzlaşı raporu uyku bruksizmi ile uyanıklık bruksizmini ayrı tanımlar ^[1]. Dişleri aşındırıp çatlatabilir, kaplama veya laminaları kırabilir. Diş sıkma veya gıcırdatma (bruksizm) nedeniyle oluşan kırılmalar kron ve köprü garantilerinin dışındadır; dişlerini sıkan veya gıcırdatan hastalarımız, verdiğimiz gece plağını kullanmalıdır.

C

CAD/CAM

Bilgisayar destekli tasarım ve bilgisayar destekli üretim: diş dijital olarak taranır, kaplama, lamina veya köprü ekranda tasarlanır, ardından frezelenir ya da yazıcıda üretilir. Kliniğimizde ölçüleri ağız içi tarayıcıyla alıyor ve iş ortağı laboratuvarımızla birlikte tamamen dijital bir iş akışında çalışıyoruz.

Cerrahi rehber

3D tomografi (CBCT) ve dijital modelden tasarlanan, frezi implantın planlanan konumuna, açısına ve derinliğine yönlendiren, 3D yazıcıda üretilmiş bir şablon. Gerektiğinde, iş ortağı laboratuvarımızda 3D yazıcıyla üretilen bir cerrahi rehberle planlama yapıyoruz.

Ç

Çene eklemi rahatsızlığı (TME / TMD)

Temporomandibular eklem (TME), alt çeneyi kulağın hemen önünde kafatasına bağlar. Temporomandibular bozukluk (TMD) çene hareketlerini etkiler; çene, kulak ve şakak çevresinde ağrıya, klik sesine, baş ağrısına veya ağzı tam açamamaya yol açabilir. Genellikle ciddi değildir ve çoğu zaman kendiliğinden düzelir ^[12].

Çürük (diş çürüğü)

Şekerle beslenen, biyofilm (plak) aracılığıyla ilerleyen ve zamanla mineyi ve dentini çözen bir hastalık ^[5]. Erken lezyonlar flor ve iyi temizlikle durdurulabilir; oluşmuş bir çürük boşluğu genellikle dolgu, derin bir çürük ise kanal tedavisi gerektirir.

D

Diastema (diş arası boşluk)

İki diş arasında görünür bir boşluk; en sık üst ön dişler arasında görülür. Olası nedenler arasında diş boyutu, dudak frenulumunun (dudak bağının) aşağıdan tutunması, diş eti hastalığı veya alışkanlıklar vardır. Nedene göre ortodonti, kompozit bonding veya laminayla kapatılabilir; bazen bir frenektomiyle birlikte planlanır.

Dijital gülüş tasarımı (DSD)

Hiçbir dişe dokunulmadan önce yeni gülüşün fotoğraflar, video ve dijital taramalar üzerinde planlanması; böylece şekil, uzunluk ve oranlar önceden konuşulabilir. Genellikle ardından kendi ağzınızda görebileceğiniz bir mock-up (prova) yapılır.
Ayrıntılı bilgi: Gülüş tasarımı

Dijital renk ölçümü (spektrofotometre)

Diş rengini yalnızca göze güvenmek yerine nesnel olarak ölçen dijital bir cihaz. Renk seçerken dijital spektrofotometreyi çapraz polarize fotoğrafla birlikte kullanıyor; kalan doğal dişlerinizi, ten renginizi, göz akınızı ve yaşınızı da hesaba katıyoruz.
Ayrıntılı bilgi: Diş rengi seçimi

Diş beyazlatma

Doğal diş rengini peroksit içeren bir jelle açma işlemi; klinikte, evde kişiye özel plaklarla ya da ikisi birlikte yapılabilir. Kliniğimizde iki seçenek vardır: klinikte uygulanan ışık destekli seans ile kişiye özel plaklarla ev uygulamasının birlikte yürütüldüğü yöntem ya da ışık kullanılmayan, klinikte tek seanslık beyazlatma. Beyazlatma yalnızca yetişkinlere uygulanır.
Ayrıntılı bilgi: Diş beyazlatma

Diş çekimi (basit, cerrahi, gömülü)

Bir dişin çıkarılması. Basit çekimde tamamen görünen diş yuvasından alınır; cerrahi çekimde diş etinde küçük bir kesi, bazen kemik kaldırılması veya dişin bölünmesi gerekir; gömülü diş ise diş eti veya kemik altında kalmış dişlerdir, tipik örneği yirmilik diştir. Çekimler lokal anestezi altında yapılır.

Diş eti çekilmesi

Diş eti çizgisinin dişin taç kısmından uzaklaşması ve kökün bir bölümünün açığa çıkması. Nedenleri arasında diş eti hastalığı, dişleri fazla sert fırçalama ve ince diş eti dokusu vardır. Açıkta kalan kökler hassas olabilir ve mineden daha korunmasızdır; bu yüzden çekilmenin nedeni muayeneyle bulunmalı ve tedavi edilmelidir.

Diş eti gülüşü (gummy smile)

Gülümserken üst dişlerin üzerinde geniş bir diş eti bandının görünmesi. Nedenleri arasında kısa veya diş etiyle kısmen örtülü dişler, çok hareketli bir üst dudak ya da üst çenenin yapısı vardır. Doğru yaklaşım nedene bağlı olduğundan, diş eti şekillendirme veya kron boyu uzatmaya karar verilmeden önce muayene edilir.

Diş eti iltihabı (gingivitis)

Yalnızca diş etleriyle sınırlı, dişlerdeki plağın neden olduğu iltihap: fırçalarken kanayabilen kırmızı, şiş diş etleri. Plak biyofilmi temizlendiğinde veya dağıtıldığında geri dönüşlüdür ^[3]. Tedavi edilmezse diş eti iltihabı, periodontitisin başlaması için temel risk faktörü kabul edilir ^[3].

Diş eti şekillendirme

Düzensiz bir diş eti çizgisini veya diş eti gülüşünü düzeltmek için az miktarda yumuşak dokunun alınarak diş eti hattının yeniden şekillendirilmesi. Kliniğimizde bistüri (neşter) tekniğiyle yapılır. Alttaki kemiğin de şekillendirilmesi gerekiyorsa işlem kron boyu uzatmaya dönüşür ve kişiye özel planlanır.

Diş implantı

Diş kökünün yerini almak üzere çene kemiğine yerleştirilen küçük bir titanyum veya zirkonyum vida. Kemikle kaynaştıktan sonra bir abutment aracılığıyla kaplama, köprü veya protez taşır.
Ayrıntılı bilgi: Diş implantı

Diş köprüsü

Eksik dişler için sabit bir çözüm. Klasik köprü, komşu dişlere yapılan kaplamalara simante edilir; kantilever köprü tek taraftan tutunur; implant üstü köprü ise implantlara oturur ^[15]. Eksik dişin yerini alan yapay dişe pontik denir.
Ayrıntılı bilgi: İmplant mı köprü mü?

Diş taşı temizliği (derin temizlik)

Diş eti çizgisinin üzerindeki ve hemen altındaki plağın ve diş taşının temizlenmesi; gerektiğinde ardından kök yüzeyleri düzleştirilir. Diş eti hastalığı tedavisinin ve implantların sağlıklı kalmasının temelidir.
Ayrıntılı bilgi: Diş taşı temizliği

Diş turizmi

Diş tedavisi için başka bir ülkeye seyahat etmek. Önemli kontroller şunlardır: kliniğin ruhsatı ve sağlık turizmi yetki belgesi, sizi kimin tedavi edeceği, yazılı tedavi planı ve evinize döndükten sonra takibin nasıl yürüyeceği.
Ayrıntılı bilgi: Türkiye’de diş ve sağlık turizmi istatistikleri

Dolgu (kompozit, sinir korumalı dolgu)

Çürük veya kırık kısım temizlendikten sonra dişi onaran malzeme. Kliniğimizde diş renginde kompozit kullanıyoruz. Çürük sinire yakınsa dolgunun altına koruyucu bir MTA tabakası (pulpa kaplama) konabilir.
Ayrıntılı bilgi: Genel diş hekimliği

E

Endodonti

Dişin içindeki pulpa ve kök kanallarıyla ilgilenen diş hekimliği alanı. Kanal tedavisini, daha önce tedavi edilmiş bir dişin kanal tedavisinin yenilenmesini ve apikal rezeksiyonu kapsar; hepsinin amacı doğal dişi korumaktır.
Ayrıntılı bilgi: Kanal tedavisi

Eriyen dikiş

Vücudun kendiliğinden parçaladığı, bu nedenle alınması zorunlu olmayan dikiş. Çekim veya implant sonrası dikiş gerektiğinde kliniğimizde ince (4-0) eriyen dikiş kullanılır; yine de mümkün olduğunda dikişler 7.–8. gündeki kontrolde alınır.

F

Fikstür (implant gövdesi)

Diş implantının kemik içinde duran kısmı, yani yapay kök; üzerindeki abutment ve kaplamadan ayrıdır. İmplant gövdesi (fikstür) için üretici ömür boyu garanti verir; garanti, önerilen kontrollerinize gelmeniz koşuluyla geçerlidir. Bu garanti her implantın kemikle kaynaşacağı anlamına gelmez; iyileşme biyolojik bir süreçtir ve sigara, kontrolsüz diyabet ve diş eti sağlığı gibi etkenlere bağlıdır.

Flep operasyonu

Diş etinin lokal anestezi altında nazikçe kaldırıldığı ve diş hekiminin derin cepleri ve kök yüzeylerini doğrudan görerek temizlediği, ardından diş etinin dikişle yerine yerleştirildiği diş eti işlemi. Cerrahi olmayan temizliğe rağmen derin cepler kaldığında kullanılır.

Frenektomi

Dudağı veya dili diş etine bağlayan küçük bant olan frenulumun gevşetilmesi ya da alınması. Gergin bir frenulum diş etini çekiyorsa, ön dişler arasındaki boşluğa katkıda bulunuyorsa veya dil hareketini kısıtlıyorsa düşünülebilir.
Ayrıntılı bilgi: Genel diş hekimliği

G

Gece plağı

Dişleri ve varsa kaplama ya da laminaları diş sıkma ve gıcırdatma kuvvetlerinden korumak için geceleri dişlerin üzerine takılan, kişiye özel üretilmiş plak. Diş sıkma veya gıcırdatma (bruksizm) nedeniyle oluşan kırılmalar kron ve köprü garantilerinin dışındadır; dişlerini sıkan veya gıcırdatan hastalarımız, verdiğimiz gece plağını kullanmalıdır.

Geçici kaplama

Kalıcı kaplama hazırlanırken kullanılan geçici kaplama. Hazırlanan dişi korur, bu süre içinde görünümünüzü ve kapanışınızı dengede tutar. Dijital iş akışımızda geçici dişler genellikle 2–3 saat içinde hazır olur.

Gömülü diş

Başka bir diş, kemik veya diş eti engellediği için tam olarak sürememiş diş; en sık örneği yirmilik diştir. Sorun çıkarmayan gömülü bir diş genellikle kontrollerde izlenir; ağrı, enfeksiyon, çürük veya kist yapan bir dişin çekilmesi gerekebilir ^[13].

Gülüş tasarımı

Lamina, kaplama, bonding veya beyazlatmaya karar vermeden önce ön dişlerin şeklini, boyunu, rengini ve konumunu yüz, dudaklar ve diş etleriyle birlikte bir bütün olarak planlamak; böylece sonuç yüzünüze uyar.
Ayrıntılı bilgi: Gülüş tasarımı

H

Hemen yükleme

İmplantlar yerleştirildikten hemen sonra ya da birkaç gün içinde üzerlerine geçici bir diş veya köprü takılması. Yalnızca bölge yüklemeye uygunsa ve yeterli yerleştirme torku elde edilirse mümkündür; bu yüzden önceden hiçbir zaman garanti edilmez.
Ayrıntılı bilgi: Aynı gün implant

İ

İmplant pasaportu

Size yerleştirilen her implantın İngilizce kaydı: marka, çap, uzunluk, LOT ve REF bilgileri orijinal etiketleriyle birlikte, diş konumları ve kısa notlar; diş hekimi tarafından imzalanır. Her implant hastasına verilir.

İmplant üstü hareketli protez (overdenture)

İmplantlara veya bağlantı parçalarına takılan hareketli protez; klasik protezden daha sabittir ama temizlik için yine çıkarılabilir. Çoğu zaman sabit tam çene köprüyle karşılaştırılarak değerlendirilir.
Ayrıntılı bilgi: İmplant mı, protez mi?

İnley ve onley

İnley, laboratuvarda veya CAD/CAM ile üretilip arka dişin boşluğuna yerleştirilen ve dişe yapıştırılan dolgudur. Boşluk, doğrudan dolgunun uzun süre dayanamayacağı kadar büyükse ama tam kaplama henüz gerekmiyorsa kullanılır. Onley de benzerdir, ancak dişin bir veya daha fazla tüberkülünü (çiğneme tümseğini) de örter. Kliniğimizde seramik inley ve onley yapıyoruz.

K

Kanal tedavisi

İltihaplı veya enfekte pulpanın dişin içinden alındığı, kanalların temizlenip şekillendirildiği ve kapatıldığı tedavi; böylece diş korunur. Ardından çoğu zaman kaplama önerilir.
Ayrıntılı bilgi: Kanal tedavisi

Kapanış (oklüzyon)

Ağzınızı kapattığınızda ve çiğnerken üst ve alt dişlerin birbirine temas etme biçimi. Dengeli bir kapanış çiğneme kuvvetlerini birçok dişe dağıtır. Kaplama, lamina veya implant üstü köprü takılmadan önce diş hekimi kapanışı kontrol eder; çünkü erken veya fazla sert temas eden bir restorasyon kırılabilir, gevşeyebilir ya da çenede rahatsızlık yapabilir.

Kaplama (kron)

Biçimini, dayanıklılığını ve görünümünü geri kazandırmak için dişin görünen kısmının tamamını örten başlık; örneğin bir kırıktan veya kanal tedavisinden sonra ya da bir implantın üzerinde kullanılır. Kliniğimizdeki standart kaplamalar zirkonyum veya lityum disilikat (cam seramik) kaplamalardır; malzeme muayeneden sonra diş diş birlikte seçilir.
Ayrıntılı bilgi: Zirkonyum kaplama

Kemik tozu (greft)

İmplantı taşıyamayacak kadar ince veya alçak olan kemiği yeniden oluşturmak için çeneye yerleştirilen malzeme. Küçük greftler çoğu zaman implantla aynı seansta uygulanır; büyük greftlerde önce iyileşme beklenir; kliniğimizde bu durumda kalıcı dişlere kadar geçen süre ortalama yaklaşık 6 aydır.

Klorheksidin

Bazı gargara ve jellerde ağızdaki bakterileri azaltmak için kullanılan bir antiseptik; örneğin ağız içi cerrahiden sonra sınırlı bir süre kullanılabilir. Yalnızca diş hekiminizin veya eczacınızın söylediği şekilde kullanın. Bu sözlük doz veya tedavi şeması vermez; kendi tedavinizden sonra size verilen yazılı talimatlara uyun.

Kompozit

Dişe yapıştırılan ve bir ışık cihazıyla sertleştirilen, diş renginde reçine esaslı dolgu malzemesi. Dolgu, kompozit bonding ve kompozit laminada kullanılır. Kompozit sonradan onarılabilir ve üzerine eklenebilir; ancak renklenmeye ve aşınmaya porselen kadar dayanıklı değildir ^[16].

Kompozit bonding

Kırıkları onarmak, küçük boşlukları kapatmak veya diş şeklini değiştirmek için kompozit reçinenin doğrudan dişe eklenmesi; çoğu zaman mineden çok az aşındırma yapılır ya da hiç yapılmaz. Sonradan onarılabilir ve üzerine eklenebilir.
Ayrıntılı bilgi: Kompozit bonding

Kron boyu uzatma

Gerektiğinde alttaki kemiğin de yeniden şekillendirildiği, dişin daha fazla kısmını açığa çıkaran diş eti işlemi. Kaplamanın sağlam diş dokusu üzerine yapılabilmesi ya da kısa bir dişin daha uzun görünmesi için kullanılır. Yalnızca yumuşak dokuyu şekillendiren ve kemiğe dokunmayan diş eti şekillendirmeden farklıdır.

Kuru soket (alveolit)

Diş çekiminden sonra yuvadaki kan pıhtısının hiç oluşmadığı veya kaybolduğu ve kemiğin açıkta kaldığı bir komplikasyon. Çekim bölgesinde uzun süren orta veya şiddetli ağrıyla kendini gösterir; çalışmaların çoğu çekimlerin %0,5–5’inden sonra görüldüğünü bildirir ^[6]. Çekimden birkaç gün sonra artan ağrı diş hekimi kontrolü gerektirir.

Küretaj (periodontal)

İltihaplı diş eti ceplerinin lokal anestezi altında diş eti çizgisinin altından temizlenmesi; sertleşmiş birikintiler ve iltihaplı doku alınır, böylece diş eti iyileşip sıkılaşabilir. Periodontitis tedavisinin bir adımıdır ve kapsamlı bir diş eti muayenesinden sonra ağzın her çeyreği (kadran) için ayrı planlanır.

L

Lamina (yaprak porselen)

Rengini, şeklini veya boyunu değiştirmek için dişin ön yüzüne yapıştırılan ince bir kabuk. Porselen veya lityum disilikat (cam seramik), zirkonyum ve kompozit lamina gibi türleri vardır. Seramik laminalar genellikle mineden bir miktar aşındırma gerektirir ve bu geri alınamaz ^[16].
Ayrıntılı bilgi: Porselen lamina

Lityum disilikat (cam seramik)

Lamina, kaplama ve inleylerde kullanılan lityum disilikat cam seramik. Zirkonyumun çoğundan daha ışık geçirgendir, bu da ön dişlere uyar; dişe adeziv (yapıştırma) yöntemle bağlanır. Kliniğimizde lamina ve kaplamalarda bu malzemeyi kullanıyoruz.
Ayrıntılı bilgi: Zirkonyum mu, porselen mi?

Lokal anestezi (bölgesel uyuşturma)

Ağzın bir bölgesini uyuşturan ve tedavinin siz uyanıkken yapılmasını sağlayan iğne. Uyuşukluk sonraki saatler içinde geçer. Anestezinin güvenle seçilebilmesi için her iğneden önce diş hekiminize kullandığınız ilaçları, alerjilerinizi ve kalp hastalığı gibi tıbbi durumlarınızı söyleyin.

M

Maryland köprü

Rezin bağlı (adeziv) köprü: komşu dişlerin arka yüzüne yapıştırılan ince kanatlı yapay bir diş; bu yüzden komşu dişlerde çok az aşındırma gerekir ya da hiç gerekmez. Esas olarak tek bir eksik ön dişin yerine kullanılır ^[15]. Uygun olup olmadığı kapanışa ve komşu dişlere bağlıdır.

Membran

Yeni kemik oluşurken diş eti dokusunu dışarıda tutmak için kemik tozunun üzerine yerleştirilen ince bir bariyer. Eriyebilen kolajen membranlar kendiliğinden çözünür. Kliniğimizde kullandığımız malzemeler arasında domuz kaynaklı kolajen bir membran bulunur. Domuz kaynaklı olmayan membran ve greft seçenekleri de isteğiniz üzerine kullanılabilir; malzemeyi diş hekiminiz seçer. Hayvan kaynaklı malzemelerden kaçınmak istiyorsanız bunu planlamadan önce bize söyleyin.

Mine (diş minesi)

Diş tacının sert, mineral dış tabakası. Mine kaybedildikten sonra yeniden oluşmaz; bu nedenle lamina veya kaplama için diş hazırlarken mineden olabildiğince fazlasını koruruz. Şekerle beslenen plaktan gelen asit, asitli içecekler ve diş gıcırdatma mineyi aşındırabilir.

Mock-up (ağız içi prova)

Planlanan gülüşün, diş renginde reçineyle hazırlanıp hiçbir aşındırma yapılmadan kendi dişlerinizin üzerine yerleştirilen geçici provası; böylece tedaviden önce yeni şekli ve boyu görüp deneyebilirsiniz. Değişiklikler kalıcı lamina veya kaplamalar yapıldıktan sonra değil, bu aşamada yapılır.

Monolitik zirkonyum

Üzerinde kopabilecek bir porselen tabakası olmadan tek bir bloktan frezelenen zirkonyum. Yakın tarihli bir sistematik derleme, monolitik zirkonyum tek kaplamalarda seramik kırığı ve parça kopmasının belirgin olarak daha az görüldüğünü bildirmiştir ^[8].
Ayrıntılı bilgi: Zirkonyum kaplama

O

Osseointegrasyon

Çene kemiğinin implant yüzeyiyle yakın temas kurarak büyümesi ve implantı sabitlemesi süreci. Kliniğimizde bunun için yaklaşık 3 ay, kemik tozu veya açık sinüs lifting gerektiğinde ortalama yaklaşık 6 ay planlarız.
Ayrıntılı bilgi: İmplant yaptırmadan önce bilmeniz gerekenler

P

Panoramik röntgen

Tüm dişleri, iki çeneyi, çene eklemlerini ve sinüsleri tek görüntüde gösteren röntgen. Tanıya temel olsun diye her hastamızın panoramik röntgeni çekilir.

Pasif uyum

Tam çene implant köprülerinde, hiçbir vida sıkılmadan önce tüm implantlara gerilim olmadan oturan alt yapı. Kötü bir uyum vidalara, implantlara ve kemiğe yük bindirebilir; bu yüzden uyum, tam çene çalışmalarında temel bir kalite ölçütüdür.

Periapikal röntgen

Bir ila üç dişi kaplamadan kök ucuna kadar, çevresindeki kemikle birlikte gösteren küçük röntgen. Kök kanallarını ve kök ucu çevresini panoramik görüntüden daha ayrıntılı gösterir. Gerektiğinde periapikal röntgenleri klinikte çekiyoruz.

Peri-implantitis

İmplant çevresindeki dokularda plakla ilişkili, destek kemiğin ilerleyici kaybıyla seyreden iltihap ^[2]. Daha erken evresi olan peri-implant mukozitte nazik sondalamada kanama görülür ^[2]. Düzenli temizlik ve kontroller ikisini de önlemeye yardımcı olur.
Ayrıntılı bilgi: Başarısız implant belirtileri

Periodontitis

Dişleri destekleyen dokuların iltihabi hastalığı: diş eti bağlantısı ve kemik kaybedilir, cepler oluşur ve dişler sallanabilir. 2017 sınıflamasından bu yana şiddet ve karmaşıklığa göre evre (stage), ilerleme hızına göre derece (grade) ile tanımlanır ^[4]. Profesyonel tedavi ve düzenli bakım gerektirir.

PMMA geçici

PMMA’dan (polimetil metakrilat), yani dayanıklı bir akrilik reçineden yapılan geçici kaplama veya köprü. Kalıcı kaplamalar hazırlanırken ya da implantlar iyileşirken kullanılır; All-on-4 ve All-on-6 vakalarında ameliyattan sonra takılan sabit geçici köprü genellikle PMMA’dır.

Pontik (gövde dişi)

Köprüde eksik dişin yerini alan ve iki yanındaki kaplamalar ya da implantlar tarafından taşınan yapay diş. Alt yüzü diş ipi veya ara yüz fırçasıyla temizlenebilecek şekilde biçimlendirilir; çünkü köprünün altında da doğal dişlerin çevresinde olduğu gibi yemek artığı ve plak birikir.

Post ve kor (pivo)

Kanal tedavisi görmüş, ama kaplamayı tutacak kadar doğal dokusu kalmamış bir dişin kök kanalına yerleştirilen post (pivo) ve çevresine oluşturulan kor (dolgu yapısı). Kalan kökün bunu taşıyacak kadar sağlam olması gerekir.
Ayrıntılı bilgi: Kanal tedavisi

PRGF (büyüme faktörünce zengin plazma)

Hastanın kendi kanından kapalı bir kit içinde hazırlanan ve çekim boşlukları ya da greft bölgeleri gibi cerrahi alanlara uygulanan bir ürün. Kliniğimizde PRGF sistemi kullanılır. Adına dikkat edin: PRGF belirli bir protokoldür ve PRF ile aynı şey değildir.

Primer stabilite

İmplantın yerleştirildiği anda, osseointegrasyon başlamadan önce kemiğe ne kadar sıkı tutunduğu. Kemik kalitesine, implant tasarımına ve cerrahi tekniğe bağlıdır ve yerleştirme torku üzerinden değerlendirilir; kliniğimizde implant stabilitesini ayrıca ölçüyoruz. Yeterli primer stabilite, hemen yüklemenin ön koşuludur.

Protez (hareketli protez)

Eksik dişlerin yerini alan, takılıp çıkarılabilen yapı. Tam protez bir çenedeki tüm dişlerin, bölümlü protez ise boşlukların yerini alır; hemen protez çekim günü takılır. Kliniğimizde tam ve bölümlü hareketli protez yapıyoruz.
Ayrıntılı bilgi: İmplant mı, protez mi?

Pulpa (diş siniri)

Dişin ortasında sinirleri ve damarları barındıran yumuşak doku. Çürük pulpaya ulaştığında kanal tedavisi gerekebilir; kurtarılamayan bir diş ise bazen çekilir ^[14]. Enfekte bir pulpa diş apsesine yol açabilir ^[14].

R

Rehberli biyofilm tedavisi (GBT)

Önce plağı boyayarak görünür hâle getiren, ardından hava, toz ve suyla cilalayarak temizleyen, ultrasonik temizliği yalnızca diş taşı kalan yerlerde kullanan bir temizlik protokolü. Kliniğimizde profesyonel diş temizliğinin bir parçası olarak uygulanır.
Ayrıntılı bilgi: Diş taşı temizliği

Renk skalası (A1–D4, beyazlatma tonları)

Diş rengini eşleştirmek için kullanılan örnek tablalar; en yaygını A1–D4 klasik skalasıdır. Beyazlatma tonları doğal tonların ötesindedir: 0M1–0M3 ve BL1–BL4 gibi. Ölçüm, dijital bir renk ölçümüyle desteklenebilir (bkz. dijital renk ölçümü).
Ayrıntılı bilgi: Diş rengi seçimi

S

Sağlık turizmi yetki belgesi (ST-6000)

Sağlık Bakanlığı’nın verdiği Uluslararası Sağlık Turizmi Yetki Belgesi. Ulubey Dental Clinic, 28.05.2025 tarihli ST-6000 numaralı belgeye sahiptir, HealthTürkiye’de listelenir ve yetki belgesinin gerekliliklerine göre denetlenir.

Seramik (zirkonyum) implant

Titanyum yerine zirkonyumdan yapılan diş implantı; metal içermeyen bir seçenek isteyen bazı hastalar tarafından tercih edilir. Titanyum implant gibi kemikle kaynaşacak şekilde tasarlanmıştır, ancak şekil ve parça seçenekleri daha sınırlıdır. Vaka uygun olduğunda seramik implant uyguluyoruz; karar muayeneden sonra verilir.

Simantasyon (yapıştırma)

Kaplama, köprü veya laminanın dişe diş simanı ya da adeziv bir reçineyle kalıcı olarak sabitlenmesi. Laminalar ve cam seramik kaplamalar adeziv yöntemle yapıştırılır; bunun için temiz ve kuru bir çalışma alanı gerekir.

Sinüs lifting (açık ve kapalı)

Üst çenenin arka bölgesine implant yerleştirilebilsin diye sinüs tabanının yükseltilmesi ve altına kemik tozu eklenmesi. Kapalı (krestal) sinüs lifting implant yuvasından, açık (lateral) sinüs lifting ise çenenin yan yüzünde açılan küçük bir pencereden yapılır.

Siyah üçgen

Diş eti iki diş arasındaki boşluğu artık doldurmadığında diş eti çizgisine yakın oluşan küçük, koyu boşluk. Diş eti çekilmesi, kemik kaybı ya da dişlerin veya kaplamaların şekli sonucunda ortaya çıkabilir. Nedene göre, genellikle önce varsa diş eti sorunu tedavi edildikten sonra, kompozit bonding ya da kaplama veya lamina şeklinde bir değişiklikle küçültülebilir.

T

Tam çene (full-arch)

Bir çenedeki tüm dişlerin, örneğin All-on-4 veya All-on-6 gibi implant üstü sabit bir köprüyle değiştirilmesi ya da bir çenedeki tüm dişlerin kaplamalarla yeniden yapılması. Yaklaşım 3D tomografi (CBCT) ve muayeneden sonra seçilir.
Ayrıntılı bilgi: Tam çene diş implantı

Ti-base

Zirkonyum veya seramik bir implant kaplamasının altına yapıştırılan titanyum taban; görünen kısım diş renginde kalırken implantla hassas bir metal bağlantı sağlar.

Tomografi (3D, CBCT)

Konik ışınlı bilgisayarlı tomografi: çenenin üç boyutlu röntgeni. Kemik yüksekliğini ve genişliğini, sinir kanalını ve sinüsü üç boyutta gösterir; düz bir panoramik görüntü bunu yapamaz. Diş hekimlerimiz, örneğin implant, kemik tozu veya sinüs lifting planlamak için vaka gerektirdiğinde 3D tomografi (CBCT) görüntülerini değerlendirir.

V

Vidalı ve simante implant üstü protez

Kaplama veya köprüyü implanta sabitlemenin iki yolu. Vidalı protez küçük bir vida deliğinden sökülebilir; simante protezde delik yoktur ama sökülmesi daha zordur. Seçimi implantın konumu ve estetik belirler.
Ayrıntılı bilgi: İmplant yaptırmadan önce bilmeniz gerekenler

Y

Yazılı tedavi planı

Muayene ve röntgen sonrası hazırlanan, yapılacak işlemleri tek tek gösteren plan. Ücret, muayene ve röntgen sonrası, tedaviden önce yazılı olarak bildirilir.

Yerleştirme torku

İmplantı kemiğe oturtmak için gereken, newton-santimetre (Ncm) ile ölçülen döndürme kuvveti. İmplantın yerleştirildiği anda ne kadar sıkı oturduğunun (primer stabilite) göstergelerinden biridir; diş hekiminin hemen geçici diş takılıp takılamayacağına ya da implantın önce yüksüz iyileşmesi gerekip gerekmediğine karar vermesine yardımcı olur.

Yirmilik diş (akıl dişi, 20’lik diş)

Her çenenin en arkasındaki üçüncü büyük azı dişi; genellikle ergenliğin sonunda veya yirmili yaşların başında sürer. Yeterli yer yoksa gömülü kalıp ağrı, diş eti enfeksiyonu, çürük veya kiste yol açabilir; sorun çıkarmayan bir yirmilik diş genellikle yerinde bırakılır ve izlenir ^[13].

Z

Zigomatik implant

Elmacık kemiğine (zigoma) tutturulan çok uzun bir implant; üst çenede ileri kemik kaybı olan ve normal implant ile kemik tozunun mümkün olmadığı bazı vakalarda kullanılır. Kliniğimizde zigomatik implant uygulanmaz; bu açıklama yalnızca genel bilgidir.

Zirkonyum

Kaplama, köprü ve implant üstü köprülerde kullanılan, zirkonyum dioksitten oluşan çok dayanıklı beyaz bir seramik. Kliniğimizde zirkonyum kaplamalar iş ortağı laboratuvarımızda üretilir.
Ayrıntılı bilgi: Zirkonyum kaplama